ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ସୁରଥ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେ ବେଳେ ରାମ, ମହିଷ, କଳା କୃଷ୍ଣସାର ଓ ମଣ୍ଡକ ହରିଣ ଦ୍ୱାରା ବଳି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ମା'ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ରାଜା ନିଜେ ନିୟମିତ ନିୟମରେ ଉପଚାର କରି, ନିଜ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ଓ ବଣିକ ଦୁହେଁ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଓ ଯୋଡା ହାତରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ରାଜା ମା'ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ବଣିକ ତାଙ୍କ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁଷ୍କର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ରାଜା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ। ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାମକ ରାଜା ପୁଷ୍କରରେ ତପସ୍ୟା କରି ମନୁ ହେଲେ। ଏଠି ନାରଦ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଅଧିକ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି କି?” ଏହିପରି ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏହା ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଂବାଦ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ତାପରେ ନାରଦ ପଚାରିଲେ, “ମେଧସ ନାମକ ମୁନି କେମିତି ଏତେ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ? ସେ କେଉଁ ଋଷି କୁଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ରାଜା ଓ ବଣିକ ସହିତ ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତା କେଉଁଠି ହେଲା?” ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ମେଧସ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବୁଧ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।” ନାରଦ ପୁନି ପଚାରିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଅପରାଧ ଓ ବେଦ ବିଷୟରେ ମତେ କହନ୍ତୁ।” ନାରାୟଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତାରା, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ। ସେ ସ୍ନାନ କରି ସୁନ୍ଦର, ଆକର୍ଷକ, ଉନ୍ନତ ଓ ଭରିପୁରା ଅଂଗ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦନ୍ତ ପ୍ରଭା, କୋମଳ ଅଂଗ, ତାଜା ଯୌବନ ଥିଲା। ମସ୍କ ଓ ଚନ୍ଦନ ତିଲକ ଲାଗିଥିଲା। ବାତାସରେ ତାଙ୍କ ନିମ୍ନବସ୍ତ୍ର ଖସିଗଲା, ଆଖି ଲାଲ ଓ ଅଭିଲାଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ହସୁଥିବା, ନମ୍ରମୁଖୀ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ରୂପବତୀ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋହିତ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ତୁମେ ଚତୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କର। ଏହି ଅଭିଲାଷାର ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ହଜାର ଜନ୍ମ ତୁମ ରୂପକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛି। ଦୁଃଖରେ, ତପସ୍ୱୀ ସହିତ ଏହି ଅଜ୍ଞ ଶୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅବୁଝ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିକତାରେ କେଉଁ ସୁଖ ରହିପାରେ? ହେ ମହିଳା, ଅଭିଲାଷାରେ ଜଳି ଅବସ୍ଥା କରିଛ, ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ। ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ଯୌବନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଛି। ତୁମେ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍ନ ରହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଭାବୁଛ। ସମସ୍ତ ସୁଖର ସାର ଜାଣିଛ, ତଥାପି ଅଭିଲାଷାକୁ ଅଭିଲାଷା ବିନା ଚାହୁଁଛ। ଅନ୍ୟେ ତୁମ ମନକୁ ଚାହୁଁଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପତି ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ବସନ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲର ଶଯ୍ୟା ଉପରେ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଏକାନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ, ଚମ୍ପକ ଓ ଚନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଚମ୍ପକ ଫୁଲର ଶୀତଳ ପବନରେ...” ତାରା କହିଲେ, “ଅତ୍ରିଙ୍କ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ, ହେ ପୁଅ। ହଁ! ରାଜସୂୟ କରି ତୁମେ ନିଜକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବୁଛ।