ଏକ ସମୟର କଥା, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିର ନାୟକ ପ୍ରଭୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ପୁତ୍ର ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ର ଥିବାରୁ ସେ 'ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁ' ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। ସେ ଏକ ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ସ୍ୱୟଂଭୂବଙ୍କ ସମାନ ଉତ୍ତମ। ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ମନୁ, ଦୁଇଁଜଣେ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚମ ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ ରୈବତ। ସୂର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ ସପ୍ତମ ମନୁ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଥିଲେ। ନବମ ମନୁ ଡକ୍ଷ ସାବର୍ଣି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିୟମ ପାଳନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ତାଙ୍କ ପରେ ଧର୍ମ ସାବର୍ଣି ଏକାଦଶ ମନୁ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ଦ୍ୱାଦଶ ମନୁ ରୁଦ୍ର ସାବର୍ଣି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁ ଚନ୍ଦ୍ରସାବର୍ଣି ଏକ ମହା ଋଷି ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ। ଏହି ସମୟକୁ ବେଦମାନେ 'କାଳରାତ୍ରି' ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସାତ ଚକ୍ରରେ ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ହଠାତ୍ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରାତି ବିତିଗଲାପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବତା, ମନୁ ଓ ନାରଦ ଦହିଗଲେ। ଏକ ବର୍ଷ, ଯାହାରେ ବାରୋଟି ମାସ ଥାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମୟ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ପ୍ରତିଦିନର ବିନାଶ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୁରାତନ ବେଦବିଦ୍ ଏହାକୁ 'ମୋହରାତ୍ରି' ବୋଲି କହନ୍ତି। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମନୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଚକ୍ର ବ୍ୟାପି କରେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଲୋମଶ, ଓ ପେଚକ ଦୀର୍ଘାୟୁ। ନଦିଜଂଘ ଓ ବକା ଓଁଠି ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏପରି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ସ୍ଵର୍ଗମାତା ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ତମୋଗୁଣ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଲୟ ହୁଏ। ନିଶ୍ଚୟ, ନାରାୟଣ, ଶମ୍ଭୁ ଓ ମହାବିଷ୍ଣୁ ଏକାତ୍ମ। କୃଷ୍ଣ ଚକ୍ଷୁପ୍ରଭା ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିତ, ଗୁଣ ରହିତ ଓ ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ। ଏହି ନିର୍ଗୁଣ, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା। ଦେବୀଙ୍କ ଦିନ ସଠି ଡଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ। ଏଭଳି ଶତ ବର୍ଷ ବିତିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରକୃତିକୁ ଲୟ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଉପସମ୍ହାର କରି, ସେଠି ଶେଷରେ ମାତ୍ର ସେଇ ଦେବୀ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ଯିଏ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂଳ। ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଗୁଣ ଶକ୍ତି। ପ୍ରାଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟତମ। ନାରାୟଣ ଓ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କ ଅନେକ ପରିକରମାନେ ଉପସଂହାର କରନ୍ତି। ଗୋପ, ଗୋପୀ, ଗାଈ ଓ ଛେନା ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁମାନେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରକୃତି ଓ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରକୃତିର ଦିନ ମାପିତ ସମୟ ଘୋଷିତ। ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିମଞ୍ଚରେ, ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଧି, ଶେଷେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ପୁନଃ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।