ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏକ ଦୁଇବାର ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ସେ ନିମ୍ନବର୍ଗୀୟ ଜାତିର ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ, ସେ ସାତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାଏ। ପୁନିପୁନି ସେ ପାପୀୟ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ପୁନିପୁନି ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାଙ୍ଗ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ତାପରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସୁୟଜ୍ଞ ପଚାରିଲେ: "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଦି ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରା ନାରୀ ସହ ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଠାରେ କ'ଣ ଦୋଷ ଅଛି? ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳଦ ଚଳାଇଲେ କ'ଣ ଦୋଷ?" ପରାଶର କହିଲେ: "ଏହି ପାପୀ ବ୍ୟକ୍ତି ୭୧ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସିପତ୍ର ନରକରେ ରହିଥାଏ। ତାପରେ ସେ ସାତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଧା ଓ ଉଠୁରା ହୁଏ।" ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ: "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଭାରତରେ କୃତଘ୍ନ (ଅକୃତଜ୍ଞ) ବୋଲି ପରିଚିତ ହୁଏ। ବଳଦକୁ ମାଡ଼ିବାର ପାପ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷ ସମାନ। ଯିଏ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ବା ଭୁକ୍ତା ବଳଦକୁ ଚଲାଇଥାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳଦ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଭୋଜ୍ୟ, ପରିସ୍ରାବ, ଜଳ ଓ ମୁତ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାରର ଗଡ଼ିରେ ରହିଥାଏ। ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧି ବେଳେ ଯମର ଦୂତ ସେଉଁଠି ତାକୁ ଶୂଳରେ ବେଧିଥାଏ। ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଖଣ୍ଡ ମଳର କୀଟ ହୁଏ।" ଏହି ପାପକୁ ଭୋଗିବା ପରେ, ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ଗୃଧ୍ର ହୁଏ, ସାତଜନ୍ମ ଶ୍ୱଳି କୁକୁର ହୁଏ। ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ: "ବୟସ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚତା ମାପିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷ ଲାଗେ। ଏହି ପାପ ଏପରି ଗର୍ଭ ଓ ନରକରେ ଭ୍ରମଣ କରି ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଯାଏଁ ଖାଏ, ଏହି ଦୋଷ ରହିଥାଏ।" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: "ମୁଁ ବେଦର କଥା କହିବି, ଶୁଣ। କୃତଘ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନଜାତୀୟ ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, କୀଟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ। ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚଞ୍ଚଳ ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।" ସୁୟଜ୍ଞ କହିଲେ: "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ। କାହାର ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ? ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ।" ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ବେଦ ଓ ତାହାର ଉପବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ କ'ଣ କହିଥିଲେ?" ତାପରେ ଶ୍ରୀ ମହେଶ୍ଵର କହିଲେ: "ସେଠାରେ ମହାମୁନି ନାରାୟଣ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।" ନାରାୟଣ କହିଲେ: "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କୃତଘ୍ନ। ଏହାର ଫଳ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିବା ଧୂଳି ପ୍ରମାଣ, ସେ ତତ୍ତିକି ଥର ତପ୍ତ କୋଇଳା ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଓ ତପ୍ତ ପିତ୍ରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ସମାପ୍ତି ପରେ ସେ ମହାପାପୀ ମଳର କୀଟ ହୁଏ। ପରେ ସେ ଜମି ଓ ସନ୍ତାନହୀନ ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।" ନାରଦ କହିଲେ: "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କୃତଘ୍ନ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ। ସେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଗଡ଼ିରେ ରହିଥାଏ। ଏଠାରେ ସେ ନିରନ୍ତର ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ତପ୍ତ ଜଳ ପିଏ।" ଦେଵଳ କହିଲେ: "ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କୃତଘ୍ନ, ମହାପାପୀ। ସେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଡ଼ିରେ ରହିଥାଏ।" ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ: "ମାନେ ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କାହାକୁ ଆଘାତ କରିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଏହି କୃତଘ୍ନ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।" ସେଉଁଠି ଏହି ଅକୃତଜ୍ଞା ନାରୀ ଭାରତରେ ପାପିନୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ରହିଥାଏ। ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକି କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି କୃତଘ୍ନତା ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ରହିଥାଏ।