କାଟ୍ୟାୟନ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଋଣୀ ହୋଇ ଅକୃତଘ୍ନ ହୁଏ, ସେ କାଳସୂତ୍ର ନାମକ ନରକରେ ଚାରିଟି ଯୁଗ ଧରି ବାସ କରେ। ଏହା ପରେ ସେ ସାତଟି ଜନ୍ମରେ କାଉ ହୁଏ ଏବଂ ସାତଟି ଜନ୍ମରେ ଗୃଧ୍ର ହୁଏ। ଶ୍ରୀ ସନନ୍ଦନ କହିଲେ, ଏହି ଅକୃତଘ୍ନ ଲୋକ ତିନିଟି ଯୁଗ ଧରି ତାପିତ ତରଙ୍ଗରେ ବାସ କରେ। ପୁଣି, ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ବାଙ୍କ ହୁଏ ଏବଂ ତିନିଟି ଜନ୍ମରେ କେକଡ଼ା ହୁଏ। ସନାତନ କହିଲେ, ଯିଏ ବିନା ତୃପ୍ତି ଦେଇ ବାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ନ ଖାଇ ସ୍ନାନ କରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଥାଏ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଶିବରାତ୍ରି କିମ୍ବା ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନାମକ ନରକରେ ଚୌଦ଼ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରେ। ପରେ ସେ ଶତଜନ୍ମ ଗୃଧ୍ର ଏବଂ ଶତଜନ୍ମ ଶୂକର ହୁଏ। ଏହା ପରେ ସେ ସାତଜନ୍ମ ବୃଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ। ପୁଣି ସେ ସାତଜନ୍ମ ଭାରତ ଦେଶରେ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ନୀଚଜାତିର ନାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ। ଏଭଳି ସେ ପୁନିପୁନି ପାପୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ବାଙ୍କ ହୋଇ ଶେଷରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ତାପରେ ସୁୟଜ୍ଞ ପଚାରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ ଖାଇଲେ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରା ନାରୀଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ କି ଦୋଷ ଥାଏ? ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୃଷ ବହନ କଲେ କି ଦୋଷ ଅଛି? ପରାଶର କହିଲେ, ସେ ଏକାତର ଯୁଗ ଧରି ଅସିପତ୍ର ନରକରେ ବାସ କରେ। ପରେ ସେ ସାତଜନ୍ମ ଗଦା ଏବଂ ମୂଷିକ ହୁଏ। ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, ଏହି ପ୍ରକାର ଲୋକ ଭାରତରେ ଅକୃତଘ୍ନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ବୃଷକୁ ମାଡ଼ିବାର ପାପ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ହୁଏ। ଯିଏ ତିବ୍ର ଧୂପରେ ତରସିଥିବା ବୃଷକୁ ଚଳାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୃଷ ଚଢ଼ିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ମଳ, ପାନି ଓ ପେଶାବ ଯାହା ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଲ ଥୁକା ଗଡ଼ିରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧିବେଳେ ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରନ୍ତି। ସେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଖାପାଖି ମଳରେ କୀଟ ହୁଏ। ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ଗୃଧ୍ର ଏବଂ ସାତଟି ଜନ୍ମରେ ଶ୍ୟାଳ ହୁଏ। ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆୟୁ ବା ଉଚ୍ଚତା ମାପିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ। ସମାନ ପ୍ରକୃତିର ଗର୍ଭ ଓ ସମାନ ନରକରେ ଭ୍ରମଣ କରି କ୍ଷମା ମିଳେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଖାଉଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୋଷ ରହିଥାଏ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, ମୁଁ ବେଦର କଥା କହିବି, ଆପଣ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଅକୃତଘ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ନୀଚଜାତିର ନାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ, ସେ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ଅକୃତଘ୍ନ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ କୀଟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ। ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚରିତ୍ରହୀନ ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୀଟ ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସୁୟଜ୍ଞ କହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାହାର ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ? ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା। ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ ପଚାରିଲେ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଋଷିମାନେ କ’ଣ କହିଥିଲେ? ଶ୍ରୀ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, ସେଠାରେ ମହାମୁନି ନାରାୟଣ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ, ଯିଏ ଅକୃତଘ୍ନ, ତାଙ୍କ ଫଳ କ’ଣ ତୁମେ ଶୁଣ, ରାଜନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିବା ଧୂଳିକଣା ଯେତେ ଅଛି, ସେତେ ବେଳେ ସେ ଉତ୍ତାପିତ ଅଙ୍ଗାର ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଏବଂ ତିବ୍ର ମୁତ୍ର ପିଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ପରେ, ସେ ମହାପାପୀ ମଳରେ କୀଟ ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।