ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମର ଗଭୀର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ତାହାର ଫଳ ବିଷୟରେ ମହାରାଜା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମ୍ବାଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଅନେକ ପାପର ଫଳ ଓ ତାହାର ଦଣ୍ଡ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ। ଏକ ମୂଢ଼ ଜନ ଯଦି ତାଙ୍କର ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାତୀଣୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଦୁର୍ବାସା ମହାର୍ଷି କହିଲେ—ଯିଏ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନମସ୍କାର କରେନାହିଁ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି ଲୋକ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଓ ଭ୍ରମ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହୁଏ। ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ସବୁ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଦୀପ୍ତ କରନ୍ତୁ।” ଏହାପରେ ଶ୍ରୀବାସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଜନନୀ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଉପକାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗୁରୁମାନେ ଯଦି ନାରୀ ସହିତ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ଯବ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବେ, ଏବଂ ନିଜ ହାତରେ ପାଣି ପିଇବେ। ତାପରେ ଶତଦୁଗ୍ଧା ଗାଈ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତଥାପି, ସେମାନେ ଯେତେ ପୂତିକର୍ମ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ଯଦି ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ହତ୍ୟା ହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ଅର୍ଧ ଫଳ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଶୁକ୍ର କହିଲେ—ଏହିପରି ପାପୀ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ର ନାମକ ନରକରେ ରହିଥାଏ। ତାପରେ ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମହାପାପୀ ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଏହିପରି ଅପକୃତି ଲୋକ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିଥାଏ। ତାପରେ ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳର କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପୁନି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଅକୃତଜ୍ଞ କେତେ ପ୍ରକାର ଓ କେଉଁ କାରଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ? ପ୍ରତିଟି ଦୋଷ କ’ଣ? ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ କହିଲେ—ପ୍ରତି ଦୋଷ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ଆଦର କରନ୍ତି, ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ଅକୃତଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏମିତି ପାପୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ନରକରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ସୁୟଜ୍ଞ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।” କାତ୍ୟାୟନ କହିଲେ—ଅକୃତଜ୍ଞ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ରହିଥାଏ, ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ କାଉଁ ଓ ସାତ ଜନ୍ମ ଗିଧ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଶ୍ରୀ ସନନ୍ଦନ କହିଲେ—ଅକୃତଜ୍ଞ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାପମୟ ତରଙ୍ଗରେ ରହିଥାଏ। ପଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ଉଲୁଆ ଓ ତିନି ଜନ୍ମ କେକଡ଼ା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସନାତନ କହିଲେ—ଯିଏ ବିନା ପ୍ରସାଦ, ବିନା ବିଷ୍ଣୁ ଅର୍ପଣ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରେ, ବିନା ବିଷ୍ଣୁ ଉପାସନା, ବିନା ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, କିମ୍ବା ଶିବରାତ୍ରି ଓ ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହିଥାଏ। ଏହାପରେ ସେ ଶତ ଜନ୍ମ ଗିଧ ଓ ଶତ ଜନ୍ମ ବରାହ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ବୃଷଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଓ ସାତ ଜନ୍ମ ନିମ୍ନଜାତୀ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପୁନିପୁନି ପାପ ଗର୍ଭ ଓ ନରକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ଉଲୁଆ ଭାବେ ହୋଇ, ଶେଷରେ କ୍ରମେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସୁୟଜ୍ଞ ପଚାରିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଭୋଜନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରା ନାରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବୃଷ ଚଳାଇଥିବାର ଦୋଷ କ’ଣ? ପରାଶର କହିଲେ—ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକାତ୍ତର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସିପତ୍ର ନରକରେ ରହିଥାଏ, ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ଗଧା ଓ ଉନ୍ଦୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହାପରେ ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ—ଏହିପରି ଅକୃତଜ୍ଞ ଭାରତରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରେ। ବୃଷକୁ ମାଡ଼ିବାର ପାପ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ। ଯିଏ ତପ୍ତ ରବିରେ ତିଆରି, କ୍ଷୁଧା କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣାରେ ଥିବା ବୃଷକୁ ଚଳାଇଥାଏ, ସେମାନେ ମହାପାପର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, କର୍ମ ଓ ତାହାର ଫଳ ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଜୀବନର ଶୁଦ୍ଧି ଓ ମୁକ୍ତି ପଥ ଦେଖାଇଥିଲେ।