ମଣିମୟ ମଣ୍ଡପରେ, ଯେଉଁଠି ମଣିମୟ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ସଜିଥିଲା ସମସ୍ତ ଦିଗ, ସେଠି କେଶର ଏବଂ କୁମ୍କୁମରେ ରଙ୍ଗିତ ଏବଂ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା ପରିବେଶ। ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରେମୀ ଦମ୍ପତିର ଆନନ୍ଦ ଖେଳ କେବେ ବି ବିଘ୍ନିତ ହେଉନଥିଲା; ସେମାନେ ପ୍ରେମ ରସରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ଏମିତି ଖେଳ ଖେଳିବାରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଇଗଲା। ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଚାରିଜଣ ଦୂତ ଏ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଜାଣି ରାଧିକାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ, ରାଧିକାଙ୍କର ଠୋଠ ଓ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ମଣିମୟ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଚମକୁଥିବା ଦର୍ପଣରେ ସଜିଥିବା ଖେଳ କମଳ ଉପରେ ବସି, ସେ ଜଳରେ ହାତ ଧୋଇଲେ, ମୁଁହର ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ଲାକ୍ କୁ ହଟାଇଲେ। ସେ ସ୍ଫଟିକ ଧବଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, କୌଣସି ଅଳଙ୍କାର ବା ଶୃଙ୍ଗାର ନଥିଲା, ଠୋଠ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ସଖୀମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେଠି ଦଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଏକଶେ ଯୋଜନା ଦୀର୍ଘ ଏକ ମହାନ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ହଜାର ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଅଲୌକିକ ଅଙ୍କନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ତିଆରି ଦର୍ପଣ ଏଠି ସଜାଯାଇଥିଲା। ଶୁଭ ମଣିମୟ କଳଶ ଓ ଅଗଣିତ ସୁନ୍ଦର ମହଳ ଏଠି ଥିଲା। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ଏହି ରଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସଚେତନ କରି, ସେ ଗୋପମାନେ ସହିତ ପଳାଇଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟ ରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରାଧା ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଭୟରେ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱଶୀଳ ବିରଜାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ବିରଜା ଏତେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲେ ଯେ, ଏକ କୋଟି ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଏହାର ଶତଗୁଣ ଦୀର୍ଘ ହେଲା। ପରେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ଏବଂ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସାତ ସାଗର, ବିରଜାଙ୍କ ଧରାପୃଷ୍ଠର କନ୍ୟାମାନେ। ବିରଜା କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱାରରେ ଗୋପୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁଦାମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ତିରସ୍କାର କଲେ—“ଚାଲ, ଦାନବୀ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କର; ଏଠାରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଯା।” “ତୁମେ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଗୋପକନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନିଅ। ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଏହି ଭୂମିର ଭାର ହରଣ କରିବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ରାଧା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜା, ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲା। କୃଷ୍ଣ, କୃପାର ସାଗର, ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତନ୍ୱିତ କଲେ। ସେଇ ଦାନବୀ ଶଂଖଚୂଡ଼ ଭାବେ ତୁଳସୀଙ୍କ ପତି ହେଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଧା ବରାହ କଳ୍ପରେ ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ, ହେ ଭାରତ। ଯେ ଦେବୀ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିଲେ, ସେ କଳାବତୀ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଗଭିରା ହେଲେ। ବାର ଦିନ ବ୍ୟତୀତ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଯୁବତୀ ଦେଖି, ସେ ଘରେ ନିଜ ଛାୟା ରଖି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପରେ, କଂସର ଭୟରେ ଏକ ଉପାୟରେ, ଯଶୋଦା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାଁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୟଣ, କୃଷ୍ଣ ସହିତ, ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନରେ ରାଧା ସହ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ସ୍ବପ୍ନରେ ଗୋପମାନେ ରାଧାଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ପଦ ଦେଖି ପାରୁନଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।