ପାର୍ବ୍ବତୀ ଭଗବତୀ ନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର, ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା, ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧିର ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ତନ୍ତ୍ର—ଏସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ତର୍ଗତରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ରାଧାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ଚରିତ୍ର ଶୁଣିଛି। ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଖ୍ୟାନରେ ବି, ଏହି ଗଳ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ତାଙ୍କର ନାମର ପରମ ମହାତ୍ମ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଉପାସନା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା ବିଧି—ଏହା ଆଗମ ଉପଖ୍ୟାନ ସମୟରେ କାହିଁକି ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇନଥିଲା?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ଶିବ, ଶୁଷ୍କ କଣ୍ଠ, ଶୁଷ୍କ ଓଠ ଓ ଶୁଷ୍କ ତାଳୁ ସହ କଥା କହିଲେ। ସେ ଧ୍ୟାନରେ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ କୃପାର ସାଗର, ସେଠି ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ। ଶିବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିଷେଧ ପାଇଛି। ତୁମେ ମୋ ଅର୍ଧାଙ୍ଗୀ, ସାରରେ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଅଲଗା ନୁହେଁ। ରାଧା, ଯିଏ ମୋର ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟ। ଦୁର୍ଗେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଣେ—ଏହି ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ତଥ୍ୟ ଜାଣେ। ସନତ୍କୁମାର କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁପ୍ତତା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଦୁର୍ଗେ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଉପଖ୍ୟାନ କହିବି। ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବେ, ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନରେ, ଗୋଲୋକରେ, ରାସ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ, ସଉନ୍ଦର୍ୟମୟ ମଣିମଞ୍ଚରେ ସଂସାରର ନାଥ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ମଲୟାଚଳ ମଲୟ ମାଳିକା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏଉଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ, ଭୋଗ ଆଶାୟୀ, ରାସ ମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତ୍ନୀ ଉଦ୍ଭବ କଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏକ କୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ହସୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଦନ୍ତ, ଶୁଧ୍ଧ, ଶରତ ପଦ୍ମମୁଖୀ। ମଣିମାଳିକା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କର ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଉଚ୍ଚ, ମଣ୍ଡଳ ଶୁଭ୍ର ସ୍ତନ ଶୁମେରୁ ପର୍ବତ ସମ୍। ଉପାସ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତନ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରାହ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଆନନ୍ଦର ନାଥ କୃଷ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକଂକ୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନୋବିକାରିତ ହେଲେ। ସେ ହସୁଥିବା ରାଧାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତିନି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏଠାରେ ରାଧା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି—ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟଜଣ। ସେମାନେ ଏକାଠି ରହି, ଏକାଠି ନୃତ୍ୟ କରି, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ସ୍ମୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ପରସ୍ପରକୁ ଚିରସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ‘ରାସ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭକ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ରାଧା, ରାସର ରାଣୀ, ପୂର୍ବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ‘ରା’ ଅର୍ଥ ଦେବା, ‘ଧା’ ଅର୍ଥ ମୋକ୍ଷ। ରାଧାଙ୍କ ଦେହର ରୋମକୁପରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୋପୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ରାଧାଙ୍କ ବାମାଂଶର ଅଂଶରୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଦ୍ଭବ କଲେ, ଯିଏ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କ ଭାର୍ୟା, ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ। ତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ମର୍ତ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥ ଘରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପେ ବିରାଜିଥାନ୍ତି। ରାଧା ସ୍ୱୟଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ୟା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଏକ ଘାସ ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସବୁ କିଛି ବାସ୍ତବରେ ମିଥ୍ୟା, ହେ ପାର୍ବ୍ବତୀ। ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପରମାତ୍ମା, ସେଇ ପ୍ରଭୁ।