ଏହି କଥାଟି ଏକ ଅତି ପାବନ, ଗୁହ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ଘଟଣା। ଏଠି ଏକ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ସେ ମାନସା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଶାକୁ ପୂରଣ କରେ, ଏହା ହେଉଛି— "ଓଁ ହ୍ରୀଁ ଶ୍ରୀଁ କ୍ରୀଁ ଐଁ, ଦେବୀ ମାନସାୟ ଶ୍ୱାହା"। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ସମୟରେ, ଗୁଡ଼ ଓ ଶାଖା ନେଇ, ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରୟାସରେ ମାନସା ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ହୋମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ଏହି କଥା ଶୁଣ। ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନେ ସାପର ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲେଶିତ ଥିଲେ। ତେବେ, ଏହି ଭୟର ନିବାରଣ ପାଇଁ, ମନ୍ତ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଦେବୀ, ଏକ କନ୍ୟାରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଥାଅନୁସାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ମୁନିର କନ୍ୟା ଦେବୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ସେବା କଲେ। ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ସାମବେଦ ଶିଖାଇଲେ। ଏହା ସହିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମାୟା, କାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣମନ୍ତ୍ର, 'ତ୍ରିଭୁବନମଙ୍ଗଳ୍ୟ' ନାମକ କବଚ ଓ ବିଧିବିଧାନ ଶିଖାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ପୂଜାର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ବିଶ୍ୱପବିତ୍ର କରିବା ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ଏପରି ମହାଜ୍ଞାନ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରୁ ପାଇ, ଦେବୀ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରିଲେ। ତାପରେ, ଦେବୀ ତିନି ଯୁଗ ଧରି ପରମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଶୋଷିତ ଦେଖି, କୃପାର ସାଗର କୃଷ୍ଣ ଦୟାବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ— "ତୁମେ ସଦା ପୂଜିତ ହେଉ।" ପ୍ରଥମେ, ପରମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ମନୁ, ମହାମୁନି ଏବଂ ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ, କଶ୍ୟପ ଦେବୀଙ୍କୁ ମହାମୁନି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଏହି ମହାଯୋଗୀ ବିଶ୍ରାମକୁ ପାଇଲେ। ସେ ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନିଦ୍ରାର ଦେବତାଙ୍କୁ ମନେ କରି। ସେଠି, ଭକ୍ତ ଜନନୀ ମନେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାଙ୍କର ପତି ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ସଦା କରିଥିବା ସାନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରିନଥିବାରୁ, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହି କଥା ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି ଭାବି, ଦେବୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତେବେ ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, "ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁଠି ପତିଙ୍କ ଚିତ୍ତବିରୁଦ୍ଧ କାମ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ବ୍ଯର୍ଥ। ଯିଏ ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରେ। ସମସ୍ତ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଦେବପୂଜା— ଏସବୁ ଭାରତ ଭୂମିରେ ପତିସେବା କରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୁଏ। ଯିଏ ପତିଙ୍କ ଅପ୍ରସନ୍ନତାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏପରି କଥା କହି, ପତିଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯିବେ।" ଏପରି କହି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବେଦନାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ତେବେ ଦେବୀ ମାନସା କହିଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋ ଦୁଷ୍ଟତା ପାଇଁ ଶାନ୍ତି କର, ହେ ନିୟମନିଷ୍ଠ।" ଏବଂ ଯିଏ ପ୍ରେମ, ଭୋଜନ କିମ୍ବା ନିଦ୍ରାରେ ବିଘ୍ନ ଦିଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଅପରାଧୀ। ଏପରି ଭାବି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ।