ଏକ ସମୟର କଥା, ସେଠାରେ ଏକ ଭକ୍ତ ମହାନ୍ ଶକ୍ତି ମାଙ୍ଗଳ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଅଲଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ମିଠା ଭାତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପିଠା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ସେଠି ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଉତ୍ସବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏହି ପୂଜାର ସମୟରେ ନାରଦ ମୁନି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଏକ ଏକୋଇଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ‘ଐଁ କ୍ରୁଁ ଫଟ୍ ସ୍ୱାହା’ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ମାଙ୍ଗଳ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଦେବୀ ଅଠର ଛଅ ବର୍ଷୀୟା, ଯୌବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥିତିରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରା। ସେ ଧଳା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଭା ଲକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦେବୀଙ୍କ ଅସୀମ କେଶ ଜାସ୍ମିନ ମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଭରା ମୁହଁ, ଗଭୀର ନୀଳ ଶ୍ୟାମଳ କମଳ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ। ଏହି ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ଭଳି; ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି। ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ପରେ, ଏବେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣ। ଶଙ୍କର ଦେବୀଙ୍କୁ ଏମିତି କହି ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ—“ହେ ଅପରିମିତ ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟିନୀ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୁର୍ଗା ଓ ମଙ୍ଗଳର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରିଣୀ ଦେବୀ, ମଙ୍ଗଳର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଶେଷ ଓ ଆଧାର। ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଯିଏ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତିକୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଥାଏ। ପ୍ରଥମେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିବେ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ରାଜା ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ମଙ୍ଗଳ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଇଛ୍ଛା ଥିବା ଲୋକେ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଯାହା କିଛି ମଙ୍ଗଳମୟ, ତାହା ସବୁ ଦେବୀଙ୍କ; ଅମଙ୍ଗଳ କିଛି ତାଙ୍କ ସହିତ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମାଙ୍ଗଳ ଦେବୀଙ୍କ ଗାଥା, ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପକଥନ ଆକାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହା ପରେ, ନାରାୟଣ କହିଲେ—“ହେ ନାରଦ, ଏବେ ତୁମେ ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ମନସା ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ସେ ଦେବୀ କନ୍ୟା କଶ୍ୟପଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ। ସେ ଦେବୀ ନିଜ ମନରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳି ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗିନୀ। ଏକ ଦିନ, ଦେବୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ଦେହକୁ ଦେଖି, ପରମ କୃପାଳୁ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଜଗଦ୍ଗୌରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ ପୂଜିତ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଏହି ଦ୍ୱାରା ବୈଷ୍ଣବୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେ ନାଗମାନ୍ୟଙ୍କ ଭଉଣୀ ଭାବରେ ନାଗେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଜ୍ଞାନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ମାତୃ ଓ ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ସେହିଠୁ, ଯୋଗୀମାନେ ସର୍ବଦା ଯିଏ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱେ ପୂଜା କରନ୍ତି।