ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଜଗତ୍ନାଥ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସାତଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷକ ଆକୃତିର ପିତୃମଣ୍ଡଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜେ ଖୁସି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବତାପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାବଳୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତିଦିନ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ନିବେଦନ କରିନାହାନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ସେବା ଓ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେଠି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ରହିଯାଏ। ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପିତୃମାନେ ନିମନ୍ତେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତଥାପି, ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଭୂକ୍ଷାର୍ତ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶଭାକୁ ଗଲେ। ତାହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନଃଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ କନ୍ୟା ଶିକ୍ଷିତ, ଗୁଣବତୀ, ଶୋଭାମୟୀ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ। ସେ ପବିତ୍ର, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ହସୁଥିବା, ଵରଦାନଦାତ୍ରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟୀ। ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଶତଦଳ କମଳ ଉପରେ ବିରାଜିତ ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପିତୃମାନେ ନିକଟକୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏବଂ 'ସ୍ୱଧା' ଶବ୍ଦରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, 'ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପିତୃମାନେ ନିକଟକୁ ଦିଅ' ବୋଲି କହିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ 'ସ୍ୱାହା' ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ 'ସ୍ୱଧା' ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା। ଏପରି ଭାବରେ ସ୍ୱଧା ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଏଠି ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମହାର୍ଷି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି କଥା ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ବେଦବିଦ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି କହ।" ତେବେ ନାରାୟଣ କହିଲେ, "ତୁମେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣ, ତଥାପି ତୁମର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ମୁଁ କହିବି।" ଶରଦ ଋତୁର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ମାଘା ତିଥିରେ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ହୁଏ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସ୍ୱଧାପୂଜା ପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନଃସୁତା, ନିତ୍ୟ ଯୁବତୀ, ଅଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ପାତ୍ରରେ, ଶାଳଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ, 'ଓଁ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଲୀଂ ସ୍ୱଧାଦେବ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା' ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମହାସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣ, ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି 'ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା' ତିନିଥର ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ସ୍ୱଧା ସ୍ତୋତ୍ର ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ 'ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନେର ପ୍ରାଣ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେର ଜୀବନ ଭାବରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ମନକୁ ଅତିକ୍ରମ କର। ତୁମେ ନିତ୍ୟ, ନିତ୍ୟସ୍ୱରୂପା, ଧର୍ମମୟୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀମତୀ। ଓଁ, ଆଶୀର୍ବାଦ, ନମସ୍କାର, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ତୁମେ ଡକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଗୋଲୋକରେ ତୁମେ ସ୍ୱଧା ନାମକ ଗୋପୀ ଥିଲ, ରାଧିକାଙ୍କ ସଖୀ। ରାଧିକାଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ଗୋଲୋକରୁ ବିଦାୟ ହୋଇ ଭୂଲୋକକୁ ଆସିଲ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନର ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋର ମନଃସୁତା ହେଲ। ସ୍ୱାହା ନାମକ ଶୋଭାମୟୀ ଗୋପୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ରାଧିକାଙ୍କ ସଖୀ ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବସନ୍ତ ଋତୁର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିଲେ। ଶାପବଶତଃ ସେ ଭୂଲୋକକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେହ ଧାରିଣୀ ସ୍ୱଧା ଦେବୀ ଦେବମାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।