ଯେକୌଣସି ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭରେ, ସେଠି ସାଲଗ୍ରାମ ଥିବା କିମ୍ବା ଘଡ଼ାରେ ହେଉ, ପ୍ରଥମେ ମନରେ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ‘ସ୍ୱାହା’ ମନ୍ତ୍ରର ଏକ ଅଂଶ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଆକାର। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ‘ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଅଗ୍ନିର ପତ୍ନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ସ୍ୱାହା ହେଉଛନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରର ଫଳଦାତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକା, ଶୁଭ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ। ସେ ସାଧନାର ରୂପ, ସେଉଁଠି ନିଜେ ସିଦ୍ଧା, ଏବଂ ସେ ସଦା ଲୋକଙ୍କୁ ସଫଳତା ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଏହି ସଂସାରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଛଉଦଶ ନାମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଅଙ୍ଗର ଅଭାବ ହେବ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଭ ହେବ।” ଏହି ସମ୍ବାଦ ପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ଏହା ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ବଢ଼ାଏ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଜଗତପତି ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱ, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ, ତର୍ପଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପାଚାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୈନିକ ତିନିଟି ସନ୍ଧ୍ୟା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ନ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନୁଚିତ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତତ୍ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରି, ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତ ପିତୃ, ଭୂକ୍ଷାର୍ତ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଏକ ଝିଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଶିକ୍ଷିତ, ଗୁଣବତୀ, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଭକ୍ତିମୟ। ସେ ଶୁଭ୍ର, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ହସୁଥିବା, ଅନୁଗ୍ରହଦାତ୍ରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ସେ ଏକ ଶତଦଳ କମଳ ଉପରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କମଳପଦ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଉଁଠି ଝିଅକୁ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଦେହରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ‘ସ୍ୱଧା’ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦିଅ।” ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱାହା’ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱଧା’ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ମାନବମାନେ ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱଧାର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହାଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି କଥା ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ବେଦବିଦ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତଥାପି ତୁମେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଛ, ତେଣୁ ମୁଁ କହିବି।” ଶରଦର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱଧାଙ୍କ ପୂଜା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଉଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ଚିରଯୁବନା ଓ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଏକ ଶୁଭ୍ର ପାତ୍ରରେ, ସାଲଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ, ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ର ‘ଆଁ, ଶ୍ରୀଁ, କ୍ଲୀଁ, ସ୍ୱଧାଦେବ୍ୟୈ, ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନାରଦଙ୍କୁ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ଏହି ସ୍ୱଧାସ୍ତୁତି ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ଏହି ସ୍ୱଧାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ବୃହତ୍ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ଦିନରେ ତିନିଥର ‘ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧବେଳେ ସ୍ୱଧାସ୍ତୁତି ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ‘ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା’ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନ୍ୟ ଶ୍ୱାସ ସମାନ, ଦ୍ୱିଜମାନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନର ଆକାର ହେଇଯାନ୍ତି।