ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଦୁଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଣେ ନାରୀ ସଦା ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ପତି ଦୁର୍ବଳ, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ, ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ନୀତିହୀନ ହେଉ, କିମ୍ବା ଗୁଣବତୀ କି ନିର୍ଗୁଣ—ଯେଉଁ ନାରୀ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଶୁଆ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃଧ୍ର ଭାବେ ଓ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ପୁଣି ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇପାରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ଏହିପରି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ—“ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆମେ ଯେଉଁ ଭାଲପାଉଥିବା ପତି ପାଇବାର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।” ଏହା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, କରୁଣାମୟ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ଜୀବନଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଯଦି ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମୋ ଜମାତା ଭାବେ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ...” ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।” ଏହା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇ ଶିବଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ। ଶ୍ରୀହରି କହିଲେ, “ହେ ଦକ୍ଷ, ଆପଣ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପତି ଭାବେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଶାନ୍ତ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧୀ, ଦୁର୍ଜୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର।” ନାରାୟଣଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ମୋ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଜୀବନ୍ତକୁ ଛାଡିପାରିବି ନାହିଁ। ଯିଏ ଭୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଧର୍ମ କଦାପି ନୁହେଁ। ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମାତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବିନାଶକାରୀ ମଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।” ଶଙ୍କରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ହୃଦୟ ଜାଣିଥିବା ପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋଗମୁକ୍ତ କରି, ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ମାଧବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୁନର୍ଦାନ କରି, ଦିନ ରାତି ଖେଳ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି। ତପ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅବଧାନ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବେ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଶକ୍ତି, ଯିଏ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପରାଶର। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶ ଥିବା ଶୁକ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଏଠାରେ, ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଧନେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣିକ କଥା ନାହିଁ।” ତେବେ ଧନେଶ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କଥିତ ହେଲା। ପୁନଃ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ। ଉତଥ୍ୟ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ଧନେଶ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ନିଜକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ନୀତି ଓ କର୍ମର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।