ପୁଷ୍କର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ଦାନ କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଅନେକ ଗୁଣିତ ହୁଏ—ଶତହଜାର ଗୁଣା। ସାଧାରଣ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଉପାସନାରେ ନିରତ, ସେଉଁଠି ଦାନ କଲେ ତାହାର ଫଳ କୋଟି ଗୁଣା ହୁଏ। ଯେପରି ଏକ ଛଡ଼ି, ଏକ ସୂତା, ଏକ ପାତ୍ର ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା କିଛି କରାଯାଏ, ସେପରି କର୍ମର ସୂତା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ରକ୍ଷକ ଏବଂ ପାଳକ। ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏପରି କଥା କହି, ଆତ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ: ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଦ୍ରୁତ ଚଲିଗଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ଘଟଣାବଳୀ ବିଶାଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ କହିଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ତୁମେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ନିଜେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାଙ୍କର ମାମା ଡକ୍ଷ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ବଳଶାଳୀ। ତାଙ୍କର ମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପତିବ୍ରତା, ବାପା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦମୀ। ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ବାପା ଓ ମାମାଙ୍କ ଦୋଷରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ବିରାଜିତ। ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ନାୟକ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏମାନେ ଶଂକରଙ୍କ ଅଂଶ। ନିଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟେ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ। ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯାଏ।" "ମୁଁ, ଶିବ, ଶେଷ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ, ମହାନ୍, ଏବଂ ବିରାଟ୍—ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଏହି ପଦପଦ୍ମ ରୁ ଝରିଥିବା ଫୁଲ ଯାହାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼େ, ସେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରିଦିଏ, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯିଏ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନଦିଏ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଶତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ପାଇଥିଲେ, ତାହା ହରାଇଥାଏ।" "ଏବେ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଏବଂ ତୁମ ଶିକ୍ଷକ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଅ।" ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନିତ୍ୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ପରମ ବ୍ରହ୍ମାନ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦଶ କୋଟି ଦିନ୍ଦିଆ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସାରସ୍ୱତୀ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିର ଛୁଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଅବଲମ୍ବନ କରି କହିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବତାମାନେ ବିପଦରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ଶ୍ରୀ ଶୂନ୍ୟ, ସେମାନେ ନିଜ ଉପଚାରକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବୃତ ହୋଇ ଅନାବୃତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ତେବେ ନାରାୟଣ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଚଳ, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବି। ଏବଂ ମୋର ସମୟୋଚିତ ଉପଦେଶ ଶୁଣ। ଏହି ସଂସାରରେ ଅନେକ ଲୋକ ସଦା ମୋର ଅଧୀନ। ଯିଏ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ମୋର ଭକ୍ତ କିମ୍ବା ମୋର ଭକ୍ତିରେ ନିରତ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ କରେ, ସେ ଅପରାଧୀ। ଦୁର୍ବାସା, ଯିଏ ଶଂକରଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧାରାରେ ଅନୁସୃତ। ଯେଉଁଠି ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ନାହିଁ, ତୁଳସୀ କିମ୍ବା ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଠି ମୋର କୃପା ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଏହି ସଂସ୍କୃତିର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୟା ଏକ ଗଭୀର ନାଟକୀୟ ଘଟଣାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।