ବର୍ଷ, ମାନବ ମାପ, ଏବଂ ଚାରି ଯୁଗ ଦ୍ୱାରା ସମୟକୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଛି। ଏକ ଯୁଗରେ ମାନବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମନୁଙ୍କର ଆୟୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିଲୟକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ବିଲୟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଚକୁ ଖୋଲିବା ଏବଂ ବନ୍ଦ ହେବାକୁ ସୃଷ୍ଟି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ଚକୁ ପୁନର୍ବାର ଖୋଲିବା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି। ପୃଥିବୀର ଅଣୁମାନେ ଯେପରି, ସେପରି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର କହିଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଏହି ସତ୍ୟ ରୂପ ଆଲୋଚନା କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଵର ଚୟନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ, ସେ ନିଜର ପୂର୍ବତନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଚୟନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ସେ ଘରକୁ ଯିବା ପରେ କଣ କଲେ? ମୋତେ ଏହା ଖୋଲି କହ।” ତାପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ—“ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନରେ, ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ନିଜର ବିରାଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ଋଷିଙ୍କ ନିକଟରୁ ଘରକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେ ଅମରାବତୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖୀ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ, କେହି ଆତ୍ମୀୟ ବିନା ଥିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଉଥିବା ଅମରାବତୀକୁ ଦେଖି, ସେ ବାଣୀର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାହାଁ ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧ୍ୟାନରତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକୁ ଲୁହାରେ ଭରିଗଲା, ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଶିକ୍ଷାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗର୍ବିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପାଠ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ତାଁଠାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରି କାନ୍ଦିଲେ। ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ପୁନଃ ବର ପାଇଛି, ଯାହା ପ୍ରଜ୍ଞାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଭିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ।” ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—“ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲୋକ କଷ୍ଟରେ କେବେ ଭୟ ଭାବେ ନାହିଁ। ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଦୁଇଁ ଓଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ବପ୍ନ ପରି ଅସ୍ଥାୟୀ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମକୁ ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। କୌଣସି କର୍ମ ଅନୁଭବ ବିନା ଅନେକ କୋଟି ଯୁଗ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି। ଉପଭୋଗ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ସମସ୍ତ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ପାନ୍ତି। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶାପ ମିଳେ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ। ଅନେକ ଜନ୍ମର କର୍ମ ପୁଞ୍ଜ ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ କର୍ମର ଫଳ ବିଭିନ୍ନ ହେଉଥାଏ। ଏକ ଦିନରେ ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଲେ, ତାହାର ଫଳ ସମାନ ହୁଏ। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦେଲେ, ଚେତ୍ୟ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାର ଫଳ ସମାନ। ଗ୍ରାହକ ଏକ ହେଲେ, ଦେବାକୁ ଯେ କିଛି ଦେଉଥିବା, ତାହାର ଫଳ ସମାନ। ଫସଲ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ ଦେଉଥିବା ଭଳି ଫଳ ଦେଉଥାଏ। ସାଧାରଣ ଦିନରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ, ସମାନ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଦେଲେ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ଅକ୍ଷୟ କାଳରେ ଫଳ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ। ଦାନରେ ଯେପରି, ସେପରି ସ୍ନାନ, ପାଠ, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ, ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଦେଲେ, ଫଳ କୋଟିଗୁଣ; ନାରାୟଣ ତୀର୍ଥରେ ଦେଲେ, ଅକ୍ଷୟ ଫଳ। ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଲେ, ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ।