ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓ ତାଙ୍କର ପୂଜା ପ୍ରଥା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ। ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ଗାଢ଼ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ପରି ବିସ୍ତୃତ। ତାଙ୍କର ତେଜ ଧଳା ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେଖିବାକୁ ମନ ହରାଇ ଯାଏ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶରତକାଳୀନ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଛି। ରୂପ, ବର୍ଣ୍ଣ, ତେଜ, ଯୁବତ୍ୱ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସେ ସମାନ। ତାଙ୍କର ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ବାଣୀ ଓ ଚାଲିଚଳିରେ ସାରା ଜଗତ ମୁଗ୍ଧ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ବାମ ଦିଗରୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରୁ ରାଧିକା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏହି ସମୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଡାହାଣ ଦିଗ ଦୁଇଟି ହାତ, ବାମ ଦିଗ ଚାରିଟି ହାତ ଥିଲା। ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ଦୁଇହାତୀ ରୂପ ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଚାରିହାତୀ ରୂପ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଚାରିହାତୀ ଦେବୀ ପଦ୍ମା ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ। ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜ ଯୋଗବଳରେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପା ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବୀ। ଘରେ ଘରେ ସେ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶିଳ୍ପର ଏକ ଅଂଶ ଧାରଣ କରି ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ରହନ୍ତି। ଗାଈମାନଙ୍କ ମା' ସୁରଭି ଭାବେ ତିନି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଯଜ୍ଞକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଚନ୍ଦ୍ରରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ରହିଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ତିନି ଭୂଷିତ। ରାଜା, ରାଣୀ, ଦେବୀମାନେ, ଘରରେ ଘରରେ, ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାତ୍ରରେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ହାରରେ, ଦୁଧ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ତିନି ବିଦ୍ୟମାନ। ଆରମ୍ଭରେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ନାରାୟଣ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଶେଷେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଗ୍ଧସାଗରରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ପ୍ରମୁଖ ଋଷି, ମହାତପସ୍ବୀ ଓ ଧର୍ମିକ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଚୈତ୍ର, ପୌଷ, ଭାଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ତିଥିରେ, ପୌଷ ସମାପ୍ତିରେ ମଞ୍ଚରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଙ୍ଗଳରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ଧ୍ରୁବ, ଉତ୍ତାନପାଦ, ଶକ୍ର, ବଳି, ପ୍ରିୟବ୍ରତ, ଚନ୍ଦ୍ର, କୁବେର ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଛନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତଠାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ। ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ରୂପ ଓ ପୂଜା ବିବରଣୀ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—ହେ ନାରାୟଣ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ବୈକୁଣ୍ଠଶ୍ୱରୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ କିପରି ପୃଥିବୀରେ ସମୁଦ୍ରର କନ୍ୟା ହେଲେ? ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ତାହାପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କରି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ୟାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଏବେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକସାଥି ମିଶି ଦୁଗ୍ଧସାଗର ମନ୍ଥନ କରିଥିଲେ।