ଏକ ଦିନ ଯମ ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଯମ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି, କିମ୍ବା ଏକ ଗୁରୁ, କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରିଥାଏ, ତଥା ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ଯଦି କ୍ରୋଧରେ ଏହି ନମସ୍କାରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଉପେକ୍ଷା କରିଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଅତି ଗଭୀର ଅପରାଧ। ଗୋ ହତ୍ୟା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକୁ ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଅପରାଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।” ତାପରେ ସାବିତ୍ରୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଅଧିକ ଓ କମ୍ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ କ’ଣ? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ କରି କହ।" ଯମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଅଧିକ କ’ଣ, କମ କ’ଣ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କ’ଣ? ଏହା ବେଦର ଅଧିକାର ଅନୁସାରେ ଦୁଇଟିରେ ସମତା କ’ଣ?” ଯମ କହିଲେ, “ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଏଠି ମା’ କୁ ପିତାଠାରୁ ଶତ ଗୁଣ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ପିତାକୁ ମା’ଠାରୁ ଶତ ଗୁଣ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଗୁରୁ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଦୁଇଜଣକୁ ଉଚ୍ଚତମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ। ସମସ୍ତ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ସମାନ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ବ୍ୟାସ ସମାନ।" "ଗୁରୁ ହତ୍ୟାର ଫଳ ସାଧାରଣ ହତ୍ୟାଠାରୁ ଚାରି ଗୁଣ ଅଧିକ। ଏହି ତଫାତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ବେଦରେ କହାଯାଇଛି, ନିଜ ପତ୍ନୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ। ସାଧାରଣ ନିୟମ କହି ହେବା ପରେ, ଏବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣ।" "ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଶୂଦ୍ରା ପତ୍ନୀ। ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ, ସେ ଶତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଭ କରେ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଅନ୍ଧା ବ୍ୟକ୍ତିର ପତି ହୋଇଯାଏ।" "ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ମଳ ସମାନ, ତାଙ୍କର ଜଳ ମୁତ୍ର ସମାନ ଅପବିତ୍ର। ଅନେକ ଜନ୍ମର ଉପାସନା, ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଆସ୍ତେ-ଆସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" "ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ମଳ ଖାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ଧା ପତ୍ନୀର ପତି ହୋଇଯାଏ—" "ଗୁରୁପତ୍ନୀ, ରାଜପତ୍ନୀ, ସଉତ ପତ୍ନୀ, ନିଜ ମା’—" "ସାମାନ୍ୟ ଭାଇର ପତ୍ନୀ, ମାମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପିତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ—" "ସିଷ୍ୟା, ସିଷ୍ୟର ପତ୍ନୀ, କିମ୍ବା ଭଉଣୀର ପୁଅର ପ୍ରିୟା—" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଜଣକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ, ସେ ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ।" "ସେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ସମାଜରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ବେଦରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦିତ।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଅପବିତ୍ର ଭାବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରେ, କିମ୍ବା କରେ ନାହିଁ—" "ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ, ଶାକ୍ତ, ସୌର, ଗାଣପତ୍ୟ—" "ଏମାନେ ଚାରି ମୁଠି ପରିମାଣରେ ଦାନ ଦେଇଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—" "ନାରାୟଣ ମଣ୍ଡଳରେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, ହରିର ନିବାସରେ," "ପୁଷ୍କର, ଭାସ୍କର ମଣ୍ଡଳ, ପ୍ରଭାସ, ରାସ ମଣ୍ଡଳ—" "ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର କୂଳରେ, ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଅଟାରେ—" "ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଶାରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ—" "ଏହି ଶୂଦ୍ର ଉପରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଗ୍ରାମ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା—" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପାକାଇ ଜୀବିକା କମାଏ, ସେ ରାନ୍ଧୁଆ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।" "ଅନ୍ଧା ପତ୍ନୀର ପତିର ଚିହ୍ନ ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଛି।" "ଅନ୍ୟ ଅନ୍ଧା ପାପର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥାଏ, ଏହା ଶୁଣ।" ଯମ କହିଲେ, “ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ସ୍ୱର୍ଗର ବିଜ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ନରକର ଦ୍ୱାର।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଏକ ଚଞ୍ଚଳା ମହିଳାର ଭୋଜନ କରେ, କିମ୍ବା ଏକ ପତିବ୍ରତା ମହିଳା ଏକ ବେଶ୍ୟାର ଭୋଜନ କରେ," "ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଅପରାଧରେ ବନ୍ଧି ରହି, ଶୂଦ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।" ଏପରି ଭାବରେ ଯମ ଏହି ନିୟମ ଓ ତଫାତ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଦେଲେ।