ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତପୁରାଣମ୍
ଭାରତ ଭୂମିରେ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ମାତ୍ରରେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଏ। ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଶିଷ୍ୟ, ଦାସ, ଏବଂ ଆପ୍ତଜନମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ଯଦି କୌଣସି ଗୁରୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଅର୍ଜନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମ ପଥରେ ଚାଲାଇଦିଏ, ତେବେ ସେ କେଉଁ ଗୁରୁ, କେଉଁ ପିତା, କେଉଁ ସ୍ୱାମୀ, କିମ୍ବା କେଉଁ ପୁଅ? ହେ ଚତୁରମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ନିର୍ଦୋଷ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି। ମନୁ ତାଙ୍କର ମନସହିତ, କବଚ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ହେବା ପାଇଁ, ହେ ପିତା, ତିନି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ପୂଜ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ଏବେ ଆପଣଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ବ୍ରତର ଅଂଶ ହାରାଇଗଲା। ଏଭଳି କହି, ନାରଦ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିରବ ହୋଇଗଲେ। ଉପବର୍ହଣ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଏହିପରି ହେଲେ ନାରଦ ପୁନି ମହାର୍ଷି ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୌତି କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ନାରଦ ତାହା କଲେ ନାହିଁ। ମରୀଚିଙ୍କ ମନରୁ କଶ୍ୟପ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ମନରୁ ଗୌତମ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମନୁ ଓ ଶତରୂପାଙ୍କର ତିନିଜଣୀ କନ୍ୟା ହେଲେ। ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ—ଏହି ଦୁଇପୁଅ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ଥିଲେ। ଆକୂତିଙ୍କୁ ରୁଚିଙ୍କୁ, ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଗଲା। ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ସଠିଠି କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସତୀଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କୁ ଏବଂ ତେରଟି କନ୍ୟାକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ। ଶାନ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁଅ ମହାନଭୂତ, କ୍ଷମାଙ୍କ ପୁଅ ସହିଷ୍ଣୁ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଙ୍କ ପୁଅ ଧାର୍ମିକ। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ପତ୍ନୀ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ନର ଓ ନାରାୟଣ ମହାର୍ଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ନାମ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶୁଣ। କନ୍ଦଳୀ, ଭୀଷଣା, ରାସ୍ନା, ପ୍ରମୋଚା, ଭୂଷଣା, ଶୁକୀ—ଏମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ପତିଙ୍କ ଅପମାନରେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏବେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ। କଦ୍ରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କର ମାଆ, ଭିନ୍ନତା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମାଆ। ସରମା କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନଙ୍କର ମାଆ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବତା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜୟନ୍ତ ଶଚୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଶନି ଓ ଯମ ପୁଅ, କାଳିନ୍ଦୀ ଏକ କନ୍ୟା। ଏଠି ସୌନକ ପଚାରିଲେ—ହେ ମହାବଳଶାଳୀ, ବସୁନ୍ଧରାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ସୂତ କହିଲେ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା, ଯୌବନର ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ। ସେ ମଲୟ ପର୍ବତର ଏକ ନିର୍ଜନ ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ, ମୃଦୁ ଚନ୍ଦନ ଗଛର ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଶୋଇଥିଲେ, ମୁହେଁରେ ହସ, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଳା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଉପେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମନ ଅନୁଭବି, ତାଙ୍କର କାମନା ଥିବାକୁ ବୁଝିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ଆକୁଳତାରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।