ଏକ ସମୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ, କର୍ମର ଫଳ ବିଷୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଣେ ମଣିଷ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଭୁଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହି କଥା ଏକ ଦିନ ଅତି ଚିତ୍ରଣାତ୍ମକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଣେ ଏକ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭାରତ ଦେଶରେ ଶୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ। ସେମାନେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଘ ଭାବରେ ଏବଂ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଘ ବେଉଁ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗରକୁ ଅଗ୍ନି ଦେଇ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଅଗ୍ନିମୁଖ ପ୍ରେତ ଭାବରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ପରେ ସେମାନେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାବଳୀ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ମଣିଷ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚୁପଚାପ ଅପବାଦ ଦେଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଇମୁଖ ନରକରେ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଇରେ ଚିଧା ହୋଇ ରହନ୍ତି। ପରେ ସେମାନେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜ୍ରପ୍ରଭା କୀଟ ଭାବରେ ଏବଂ ପରେ ଅଗ୍ନିକଣା କୀଟ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ଚୋରି ହୋଇ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଗୋ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ପରେ ସେମାନେ ମଣିଷ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ସଦା ରୋଗ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ଭୁଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ସାଧାରଣ ସାମଗ୍ରୀ ଚୋରି କରିଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଗୋ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ମଣିଷ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ଦନ୍ତରେ ଅନୁବୃତ ହୋଇଥିବା ପରେ ଗୋ କିମ୍ବା ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି, ତାପରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ତିଆଉ ଗୋକୁ ପାଣି ପିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋମୁଖ ନରକରେ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତାପିତ ପାଣି ରହିଥାଏ। ପରେ ମଣିଷ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଗୋଦ୍ୱେଷୀ ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଗୋ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ମହାପାପ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଗ୍ରାମ-ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ପୁଜାରୀ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଜଣେ ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ନାରୀ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଚୋଦହ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି। ସେମାନେ କେବେ ଅଗ୍ନିରେ, କେବେ କଣ୍ଟାରେ, କେବେ ତାପିତ ପଥରରେ, କେବେ ତାପିତ ଲୋହରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଉ ଭାବରେ ଏବଂ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ଭାବରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ତାପରେ ନପୁଂସକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ କୁଷ୍ଠ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ଭୁଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହି ସମୟରେ ସାବିତ୍ରୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଅସପର୍ଶ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ? କିଏ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି? କିଏ ଅନାସ୍ଥାପନା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି? କିଏ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ରାନ୍ଧା କୁଖାଇଥାଏ, କିଏ ଅସାବଧାନ, ଏବଂ କିଏ ନିମ୍ନଜାତି ନାରୀର ପତି?” ଯମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଶିବ କିମ୍ବା ଶିବଲିଙ୍ଗ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି, ଗଣେଶ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିରେ, ସେହିପରି ସବୁଠି, ମନ୍ତ୍ରାଧିକାରୀ, ଚୟିତ ଦେବତା, ପିତା, ମାତା, ବୈଷ୍ଣବ, ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଅବିବେକୀ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁକୁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଯିଏ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଏକ ଓ ନିର୍ଗୁଣ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେଉଁ ଜଣେ ହୃଷୀକେଶକୁ ଉପହାସ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଶିବ ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜୀବନଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାକୁ ଉପହାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ। ଏହିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ଭୁଗିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏହି ଦିନ ଏହି କଥା ଏକ ଗଭୀର ଓ ଶିକ୍ଷାଦାୟୀ ଉପାଦେଶ ଭାବରେ ଚାଲିଗଲା।