ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ଏକ ମହାନ୍ତି ତଥ୍ୟ ବିବେଚନା କରିଥିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରେ । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମହାର୍ଷି ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୀଚ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଦେଶୀ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ତଳେ ଗଛ ହୁଅନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର ହୁଅନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂତ, ବେତାଳ ହୁଅନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏବଂ ଅସୁର ହୁଅନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ରୂପବାନ୍ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ହୁଅନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ଓ ଅଗ୍ନି ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହିଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୁବେର ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି । ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାରା ଲୋକ ଓ ସତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ପାତାଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯାନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ନିର୍ମଳ ଗୋଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ କ୍ଷୟ ହୁଏ । ଏହିପରି ତଥ୍ୟ ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି ।" ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ, ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସାବିତ୍ରୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନବତୀ ମହିଳା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପୁଣ୍ୟଜନ କିପରି କର୍ମକୁ ମୂଳସହ ବିନାଶ କରନ୍ତି? କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଆକାର କ'ଣ, ଏବଂ କିଏ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ? କିଏ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, କିଏ ଅସ୍ପର୍ଶିତ ରହିଥାଏ? ଜ୍ଞାନ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି କ'ଣ, ଏବଂ ଶରୀରଧାରୀ ପ୍ରାଣ କିଏ? କିଏ ଭୋଗକାରୀ, କିଏ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଭୋଗ କ'ଣ, ପାପ କ୍ଷୟ କ'ଣ?" ତାପରେ ଯମ କହିଲେ, "ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦ ଅନୁସାରେ ନୁହେଁ, ସେ ଅଶୁଭ ଅଟେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିର୍ମୋହ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ନିଷ୍କାମ ସେବା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ । ହରି ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏହି ଉପଦେଶ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ । ମୁକ୍ତି ଦୁଇପ୍ରକାର; ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ । ବୈଷ୍ଣବମାନେ ହରି ଭକ୍ତି ଆକାରରେ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ମୂଳ ଆକାର, ଏହା ସଦା ତାହାର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି କାରଣ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଶରୀରଧାରୀ ଆତ୍ମା ହେଉଛି ନିଜର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ସେଇ ଜୀବ । ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମିଶି— ଶରୀରଧାରୀ ଆତ୍ମା ସଦା କର୍ତା, ଭୋଗକାରୀ, ଆତ୍ମା ଏବଂ ଭୋଗ ଦେଇଥିବା । ଜ୍ଞାନ ଅନେକ ପ୍ରକାର; ଏହା ତଥ୍ୟ ଓ ଅତଥ୍ୟର ବିଭେଦର ମୂଳ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକର ଏକତ୍ର ମାନ୍ୟତା । ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଅନିର୍ବାଚ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଏହି ବିଭିନ୍ନତା ମନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ଅଙ୍ଗମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗର ଆକାର, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଭାବକ । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ବାକ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ପରିଚିତ ।" ଏହିପରି ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ଓ ଯମ ଦେବତା ମହା ସତ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଜୀବନର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲିଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ ।