ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ଵୟଂବରରେ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛିଲେ। ରାଜା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କରି ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ସତ୍ୟବାନ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ। ଏହାପରେ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାନୁସାରେ ସାବିତ୍ରୀ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି, ଯମ ତାଙ୍କର ପତି ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ଜୀବନାତ୍ମାକୁ ଅଙ୍ଗୁଳି ପରି ଛୋଟ ଆକାରରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଯମ, ନିୟମର ଦେବତା, ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କହିଲେ: "ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତମୟ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତୁମ ପତିଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଭାରତଭୂମିରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।" "ପ୍ରାଣୀ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମହାର୍ଷି, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ବୀ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଚ୍ଚ ଜନ୍ମ ମିଳେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବିଦେଶୀ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଗଛ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୀଟ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୀଟପତଙ୍ଗ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପିଶାଚ, ବେତାଳ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦାଇତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ଅସୁର ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଆସେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ନରକକୁ ଯାଏ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ, ଅଗ୍ନି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୁବେର ଲୋକ, ତାରା ଲୋକ ଓ ସତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାତାଳ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ନିର୍ମଳ ଗୋଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କେହି ଅନେକ କଲ୍ପ ଆୟୁ ମିଳେ, କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ କମିଯାଏ। ଏଭଳି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ସତ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।" ଏହା ସୁନି, ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: "ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସାବିତ୍ରୀ ଯମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।" ସାବିତ୍ରୀ ପଚାରିଲେ: "ଧର୍ମୀଜନେ କେମିତି ନିଜ କର୍ମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପଟାଇପାରନ୍ତି? କର୍ମର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? କିଏ କର୍ମର ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି? କିଏ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, କିଏ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହେ? ଜ୍ଞାନ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି କ’ଣ, ଓ ଦେହୀ ଜୀବମାନେ କିଏ? କିଏ ଭୋଗ କରେ, କିଏ ଭୋଗ କରାଏ, ଭୋଗ କ’ଣ, ପାପମୋଚନ କ’ଣ?" ଯମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଯେ କର୍ମ ବେଦ ଅନୁସାରେ ନୁହେଁ, ସେହି କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶୁଭ। ଯେ କର୍ମ ନିଷ୍କାମ ଭାବେ, ନିଷ୍କଳୁଷ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଏ, ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ ଲୋକ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ମୁକ୍ତି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ। ବୈଷ୍ଣବମାନେ ହରିଭକ୍ତି ରୂପ ମୁକ୍ତିକୁ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି।