ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ, ଏତେ ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ପ୍ରଭୁ ସବୁକିଛି ଗଣନା କରିବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ତଥାପି ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାନେ କେତେ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ସେ ଗଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାନେ କେବଳ ପ୍ରାକୃତିକ ନୁହେଁ, କିଛି କୃତ୍ରିମ ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟିରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱମଧ୍ୟରୁ ବୈକୁଣ୍ଠ, ଶିବଲୋକ ଓ ଗୋଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଲୋକ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମରେ, ଏକ ଦିନ ସୌତି କହିଲେ—କାମାସକ୍ତ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ରକଣା କାମୁକୀଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ଯେପରି ଚେତନାର ଚଳନ ହୁଏ। କାମୁକୀ ସେଇ ଦେବ ଗର୍ଭକୁ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦିବ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ଗର୍ଭରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଲା ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ—ନ୍ୟାୟ, ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥସମୂହ। ଏହି ସହ ଛଅ ମଧୁର ରାଗ ଓ ତାଳର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ସମୟର ବିଭାଗ—ବର୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ତିଥି ଓ ଦଣ୍ଡ, କ୍ଷଣ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ପୋଷଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା, ବୁଦ୍ଧି, ବିଜୟ ଓ ଜୟ ଏବଂ ମହାଷଷ୍ଠୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବସେନାର ଅଂଶ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତିବ୍ରତା ମହାଷଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଲେ। ତିନି କଳ୍ପ—ବ୍ରହ୍ମା, ପଦ୍ମା ଓ ବରାହ କଳ୍ପ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଚାରିପ୍ରକାରର ପ୍ରଳୟ, କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଧାତୃଙ୍କର ପୃଷ୍ଠ ଭାଗରୁ ଅଧର୍ମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ନାଭି ଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ବଡ଼ କୁଶଳ ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା। ଧାତୃଙ୍କ ମନରୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ପୁଅମାନେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ—ସନକ, ସନନ୍ଦ, ଏବଂ ସନାତନ। ମୁଁହରୁ ଏକ ସୁନା ଆଭାମୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀଜସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ନାମକ। ସେହି ମନୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଧାତୃଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଜଗତର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ରହିଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ନିମିତ୍ତେ ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା—ଏହି ତାମସ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଗୋଲୋକର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର, ନିର୍ମଳ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ମହାନ, ଉଦାରମନା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଜନକ ମଧ୍ୟ। ଏହି ସମୟରେ, ଡାହାଣ କାନରୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ବାମ କାନରୁ ପୁଲହ, ନାକରୁ ଅରଣି, ମୁଁହର ତାଳୁରୁ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଛାୟାରୁ କର୍ଦ୍ଦମ, ନାଭିରୁ ପଞ୍ଚଶିଖ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କାନ୍ଧରୁ ମରୀଚି, କଣ୍ଠରୁ ଅପାନ୍ତରତମା, ଡାହାଣ ପାଟରୁ ଯତି, ବାମ ପାଟରୁ ହଂସ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ କିପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା? କେଉଁ ପୁଅକୁ ଏହି ତପସ୍ୟାଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅମୃତ ଦିଆଯାଇଛି? କିଏ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଭୀର ସଂସାର ସାଗରରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଚାହେବ? ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର ବୀଜ ଓ ମାନବତାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଜ କିଏ? ସେ କିଏ, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଭକ୍ତମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ଓ ସେ ପ୍ରକୃତରେ ଶୁଦ୍ଧ? ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସେବା, ଯାହା ଅମୃତଠାରୁ ମଧୁର, ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା କିଏ?” ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଗଭୀର ରହସ୍ୟ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଲା।