ଏକ ଦିନ, ଏହି ବିଶେଷ କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି—ଯେଉଁ ଜଣେ ଜନ୍ମଜାତ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦିକ୍ଷିତ ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଗଣାଯାଇଥାନ୍ତି। ସେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିବା, ଦାନ ଦେଇଥିବା, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଥିବା—ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ସେ ପାଇଥାନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶ କାମନା କରିଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ କେହି ଚାରିଟିଏ ବେଦ ପାଠ କରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, ସେ ଦିନେ ଦିନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ, ହରିଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଭୌତିକ ଉପାଦାନ ଲୟ ହୋଇଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ସମସ୍ତ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଚରଣ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ତୁରନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। କେହି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପାଇଥିଲେ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ କର୍ମ ଫଳରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କେହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଧରି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖିନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା ପାଇଁ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଶଂଖ ପାଇଁ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ—ଏହି ଶାଳଗ୍ରାମ, ତୁଳସୀ ଓ ଶଂଖ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ, ଏହି ତିନିଟିରେ କେବେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶ୍ରୀ ହରି ଆଦରସହିତ କଥା ଅନ୍ତ କରିଲେ। ଯେପରି ଶ୍ରୀ ନିଜେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟରେ ଅନ୍ୟେ ଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ତୁଳସୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି, ତୁଳସୀର ଶରୀରରୁ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏଠାରେ, ମୁନି, କିଟ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଶିଳା ତିଆରି କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଶିଳା ଭୂମିରେ ମିଳେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପିଙ୍ଗଳା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ। ନାରଦ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୁଁ ତୁଳସୀର ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣିନାହିଁ। କିଏ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଓ ପ୍ରଶଂସା କଲେ?" ତାପରେ ସୂତ ଆଦି କଥା କହିଲେ—ନାରାୟଣ ପୁରୁଣା ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଗଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନାରାୟଣ ତୁଳସୀକୁ ରମା ସମାନ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଆଦର ଦେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କର ନୂତନ ସଂଯୋଗ ନେଇ ସହିଲେ। ତୁଳସୀ ଅଭିମାନିନୀ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଝଗଡ଼ାରେ ଏକ ଆଘାତ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଅଧିକାରିଣୀ, ଜ୍ଞାନବତୀ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ଯୋଗିନୀ ଥିଲେ। ହରି, ତୁଳସୀକୁ ନ ଦେଖି, ସରସ୍ୱତୀକୁ ନିର୍ଦେଶ କଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ଏଠାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ତୁଳସୀ ସହିତ ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମାୟା, କାମ, ବାଣୀଙ୍କ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର—"ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ କ୍ଲୀଂ ଐଂ ବୃନ୍ଦାବନ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା"—ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଣାଳୀରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥାନ୍ତି। ଘିଁ ଦୀପ, ଧୂପ, କୁମ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ହରିଙ୍କ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁଳସୀ ଗଛରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରକାଟ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ—"ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜିତ ହେବେ।" ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟେ ତୁମକୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିବେ। ନାରଦ ଆଉ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—"ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ତୁଳସୀ ବିଷୟରେ ଆଉ କିଛି ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବେ?