ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀର ରୂପେ ପରିଣତ ହେଉଛି, ଯେଉଁ ନଦୀ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ପବିତ୍ରତାର ସ୍ରୋତ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ଏହି ଦେହର କେଶ ଗୁଛ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ରୂପେ ପରିଣତ ହେଉଛି, ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷ ତିନି ଲୋକରେ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଦେଇ ଉପଯୋଗ ହୁଏ। ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ସ୍ଵର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ପାତାଳ ଓ ମୋର (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ) ସାମ୍ନାରେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ, ଗୋଲୋକରେ, ବିରଜା ନଦୀର ତଟରେ, ବୃନ୍ଦାବନର ନୃତ୍ୟସ୍ଥଳରେ, ମାଧବୀ, କେତକୀ, କୁନ୍ଦ, ମଲ୍ଲିକା ଓ ମାଲତୀ ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନରେ, ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରେ ଓ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନିବାସ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି। ଯିଏ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଛି ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦିକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯିବ। ହରିଙ୍କୁ ଏତେ ତୃପ୍ତି ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଯେଉଁ ତୃପ୍ତି ଏଠି ଦିଆଯାଏ, ଏହି ତୁଳସୀ ଜଳ ଅର୍ପଣରେ ଏକ ହଜାର ଘଡ଼ି ଅମୃତ ଦିଆଯିଲେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ତୃପ୍ତି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଫଳ ଜଣେ ମଣିଷ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରି ଦେଇଥାଏ, ସେହି ଫଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ଜଳ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ପାଇଲେ ମିଳିଯାଏ। ଯିଏ ତୁଳସୀ ଜଳକୁ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ଦିଏ, ଯିଏ ସଦା ତୁଳସୀ ଅର୍ପଣ କରେ ଓ ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ଯିଏ ତୁଳସୀକୁ ହାତରେ କିମ୍ବା ଦେହରେ ଧରେ, ଯିଏ ତୁଳସୀକୁ ଦାରୁର ମାଳା ଭାବରେ ନେଇଥାଏ, ଯିଏ ତୁଳସୀ ହାତରେ ନେଇ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ କରେ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ତୁଳସୀ ଜଳର ଏକ ଫୋଟା ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳନ କାଳରେ, ଅଶୁଦ୍ଧ କାଳରେ, ରାତିରେ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ରାତି ରଖିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିମ୍ବା ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଓ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ତୁଳସୀ ଗଛର ଦେବୀ ଗୋଲୋକରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତ ଲୀଳା କରିଥାନ୍ତି। ତୁଳସୀ ନଦୀର ଦେବୀ ଭାରତରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତୁଳସୀ ତୁମେ ସୁପୁଣ୍ୟଶ୍ରୀ, ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ। ମୁଁ ମାଗଧ ପାହାଡ଼ର ରୂପରେ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବି। ଏଠି ଅଛନ୍ତି ବଜ୍ର କୀଟ ଓ କିଟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହୀରାର ଦାନ୍ତ ଭଳି ଦୃଢ଼। ଏଠି ମନ୍ଦିରର ରୂପ ବିଶେଷ ବିବରଣା ଦିଆଯାଏ—ଏକ ଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ଜଙ୍ଗଳ ଫୁଲର ମାଳାରେ ସଜିତ; ଏକ ଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘର ଭଳି; ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ର, ଗାଁର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି; ବହୁତ ଛୋଟ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଛି; ବହୁତ ଛୋଟ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଜଙ୍ଗଳ ଫୁଲର ମାଳାରେ ସଜିତ; ବଡ଼ ଓ ଗୋଲାକାର, ଫୁଲର ମାଳା ନାହିଁ; ମଧ୍ୟଭାଗ ଗୋଲାକାର, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ତୀରର ଘାଏ ଚିହ୍ନ ଅଛି; ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସାତଟି ଚକ୍ର, ଛତା ଓ କଦମ୍ବୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଦୁଇ କିମ୍ବା ସାତ ଚକ୍ର, ଲାଲା ଓ ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଛି; ଚକ୍ର ଭଳି, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଶ୍ରୀଙ୍ଗାର ଚିହ୍ନରେ ସଜିତ, ଚମକୁଛି; ସୁଦର୍ଶନ ଏକଟି ଚକ୍ର, ଗୁପ୍ତ ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଛି; ଏହାର ମୁଁହ ବହୁତ ବଡ଼, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି, ତୁଳସୀ ଓ ଗଣ୍ଡକୀ ଦେବୀଙ୍କର ଉତ୍କଳ ଗୌରବ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ସାଦାର ଭାବେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।