କୃତ୍ୟର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯାହା, ସେ ଶୁଦ୍ଧତାର ଆଧିକ୍ୟ ଥିବା ରୂପ ସ୍ବଭାବତଃ ଶୁଦ୍ଧ। ଏହି ଅସଲ ରୂପକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସତ୍ୟ ରୂପ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥିତିର ଅଭାବ ଥିବାରୁ, ଏବଂ ବହୁ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ଭୟ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏଠିରେ, ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟଜନଙ୍କ ଜନାନୀ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିନାହାନ୍ତି। ଏବେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛି। ମୁଁ ନିଜେ ଶଂଖଚୂଡ, ଦେବମାନେକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା। ଗୋପମାନଙ୍କ ଏଠି ଆଠ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ, ଗୋପମାନେ, ଗୋଧୂଳି ଓ ଗୋପମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତ। ମୁଁ ମୋ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ଏହାକୁ କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜାଣିଛି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରାଧିକାଙ୍କ ରୋଷରେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ଏପରି କଥା କହି, ସେ ପୁରୁଷ ନିରବ ହେଲେ। ତୁଳସୀ କହିଲେ— ଏକ ପ୍ରେମିକା ସଦା ଏପରି ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ଆକାଂକ୍ଷାରୁ। ଏବେ, ତୁମ ତର୍କ ବାହାରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛି। ଏକ ପୁରୁଷ ଯିଏ ଜନାନୀ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କୁ ପିତା, ଦେବମାନେ ଓ ସାକା ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି। ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ, ଏବଂ ଏକ ମିଶ୍ର ଜନ୍ମୀ ବେଦ ଅନୁସାରେ ମାତା ସମାନ। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଚିତ୍ତପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ତପ, ପାରାୟଣ, ଯଜ୍ଞ, ଓ ପୂଜାର କ’ଣ ଉପଯୋଗ? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ବୁଝିବାକୁ ପରୀକ୍ଷିତ ହେବା। ଗୁଣ ନଥିବା, ବୃଦ୍ଧ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ଅତି କ୍ରୋଧୀ, ଅପରିଚ୍ଛନ୍ଦ ମୁହଁ ଥିବା, ଅବୁଦ୍ଧ, ମୂକ, ନପୁଂସକ, ଅପରାଧୀ— ଏବଂ ଶାନ୍ତ, ଗୁଣବତୀ, ଯୁବକ, ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ— ଯଦି କେହି କୌମାରିକାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପରେ ବିକ୍ରି କରେ, ଏହି ପାପୀ ସେ ଦିନରେ ସେ କୌମାରିକାର ମୂତ୍ର ଓ ବିସ୍ଥା ଖାଏ। ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ପ୍ରଜାରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା। ଏପରି କଥା କହି, ତୁଳସୀ ତପୋବନରେ ନିରବ ହେଲେ। ତୁଳସୀ, ଶଂଖଚୂଡ ଓ ନାରଦ ଶିର ନମାଇଲେ। ତାଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା— ଶଂଖଚୂଡ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ କ’ଣ କଥା ହେଉଛ? ତୁମେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ତିନି ଜନାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଣି; ସେ ଜନାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଣବତୀ। ରାଜା କେବେ ଦୁଃଖ ବା ବିରୋଧ ନଥିବା ସୁଖକୁ ଛାଡି ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଏକ ପ୍ରେମିକ, ଗୁଣବତୀ ପୁରୁଷକୁ କେମିତି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ, ଓ ପତିବ୍ରତା? ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯେମିତି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ସହ, ରାଧିକା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ, ଭୂମି ଭୂବରାହଙ୍କ ସହ, ମେନା ହିମାଲୟଙ୍କ ସହ, ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ, ରତି କାମଙ୍କ ସହ, ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ସହ, ଦେବହୂତି କର୍ଦମଙ୍କ ସହ, ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞରେ, ସ୍ୱାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହ, ଦେବସେନା ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସହ, ମୂତ୍ତୀ ଧର୍ମଙ୍କ ସହ— ପତିବ୍ରତା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଏକ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ।