ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଜନକୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରଖି ଚାଲିଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ମାୟାମୃଗ ହঠାତ୍ ‘ଲକ୍ଷ୍ମଣ!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା। ଏହି ଘଟଣା ସହିତ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୱାରପାଳ ଯିଏ ସନକାଦି ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ‘ଲକ୍ଷ୍ମଣ!’ ବୋଲି ଦୁଃଖିତ ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଚେତନ ହୋଇ ଥିବା ପରେ, ସେ ପୁଣି ଗଭୀର ଶୋକ କଲେ। ସମୟ କ୍ରମେ, ନଦୀତଟରେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣିଲେ। ଏହାପରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ବାଣରେ ବଧ କଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା କରାଇଲେ। ସେଠାରେ ଛାୟା ସୀତା ନମ୍ରତା ସହିତ ଅଗ୍ନି ଓ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଏଠି ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର, ତାହାଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ସେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। କୃତୟୁଗରେ ସେ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା ଭାବେ ବେଦବତୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଛାୟା ଦ୍ୱାପରୟୁଗରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଭାବେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ। ଏଠାରେ ନାରଦ କହିଲେ—ଏହିପରି ମହାପ୍ରଭୋ, ତୁମ ମନର ଶଙ୍କା ଦୂର କର। ତାପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ—ସେ ଛାୟା, ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ରାମ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ତପସ୍ୟା କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବର ଚାହିଲେ—"ମୋତେ ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ପତି ଦିଅ, ହେ ତ୍ରିନୟନ!" ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଶିବ ହସିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ରାମ ଲଙ୍କାରେ ମୋହିନୀ ସୀତାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏକାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଭାରତରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ବେଦବତୀ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ, ସେ କମଳାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାରି ବେଦ ସଦା ଶରୀରୀ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କର କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କୁହାଗଲା। ତାପରେ, ନାରାୟଣ କହିଲେ—ଏହି ମହିଳା ଆକୁଳତାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ରାଜାଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ସେମାନେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶୋଭିତ ଶୟନ ତିଆରି କରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ମହିଳା ମଣି, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହନା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମଳୀଳା ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା। ପରେ, ସେ ରଜସ୍ୱଲା ହେଉଥିବାରୁ ରାଜା ସଂଯମ ରଖିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଓ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ପବିତ୍ର ଭାବେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶୁଭ ଦିନରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଦିନ ଏବଂ ଦିନ ଶୁଭ ଯୋଗ ଥିବାବେଳେ, ଦୁଇଟି ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ପାଦ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ରଙ୍ଗର ଅଭା ନେଇ, ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଓଠ ଲାଲ ବିମ୍ବାଫଳ ସଦୃଶ, ଘର ଦିଗବାଲକୁ ହସି ଦେଖୁଥିଲେ, ନାଭି ତଳେ ତିନିଟି ଭା ଓ ମୃଦୁ ଦୋଳିତ ନିତମ୍ଭ ଥିଲା।