ଶୁଣ, ଭୂମିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏକ ସୁଭ ଓ ଅସୁଭ ଘଟଣାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଛି। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କର ମଦୁରୁ ଭୂମିର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ, ପୁରୁଣିଆ କାଳରେ, ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜୀବନକାଳରେ, ଭୂମି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତିନି ‘ମେଦିନୀ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ମତ ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି, ଯାହା ସାର୍ଥକ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ। ବିଶ୍ୱର ମହାକାୟ ଯେଉଁଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ସେଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ—ବିଷ୍ଣୁ ସେ ଶରୀରର ଚୁଆଁର ତିନି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚୁଆଁ ରୁମ୍ ରୁମ୍ ମାନେ, ଭୂମି ତିନି ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ, ଭୂମି ଜଳରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ, ଭୂମି ପାହାଡ଼ ଓ ଅଟବୀ ସହିତ ଅଛି। ଏହି ଭୂମି ହିମାଳୟ ଓ ମେରୁ ପାହାଡ଼, ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ଏହି ଭୂମି ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ଭାରତ ଭୂମି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ତା’ପ୍ରତି ତଳେ ସାତ ତଳ ଲୋକ ଅଛି, ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଅଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ କୃତ୍ରିମ, ଅସ୍ଥାୟୀ। ମହାକାୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସୃଷ୍ଟିରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଭୂମିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀକୁ ଦେବତାମାନେ ବରାହୀ ରୂପରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ବରାହ ଅବତାରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ନାରଦ କହିଲେ: ବରାହ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା, ବରାହୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୂଜାର ବିଧି ଓ ଉତ୍ଥାନର କ୍ରମ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଭୂମିକୁ ତଳ ଲୋକରୁ ଉଠାଇଲେ। ସେ ଭୂମିକୁ ଜଳରେ ରଖିଲେ, ଯେପରି ମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଥାଏ। ସେଠାରେ ଦେବୀକୁ ଦେଖି, ଅନୁରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହରି ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଶୟନ ତିଆରି କଲେ ଓ ସବୁଠୁ ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଦେବୀକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ନିକଟତାରେ ଆଣିଲେ, ଦେବୀ ଅଚେତନ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶରୀର ଆଲିଙ୍ଗନରୁ, ସେ ଦିନ ଓ ରାତିର ବିଭେଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ପୂର୍ବ ରୂପ ଓ ବରାହ ରୂପ ନିଜ ଲୀଳାରେ ଧାରଣ କଲେ। ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ମହାବରାହ କହିଲେ: ଋଷି, ମନୁ, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଜଳ ଉତ୍ଥାନ, ଜଳ ଅର୍ପଣ, ଘର ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ ଓ ଘର ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମହାଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ। ବସୁଧା କହିଲେ: ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛି। ପୂଜାରେ ଯଜ୍ଞ ସୂତ୍ର, ଫୁଲ, ପୁସ୍ତକ ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଗୋରୋଚନା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଜନରେ ବ୍ୟବହାର ହେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ତୁମ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଏକ ସୂତ୍ର ଭାବରେ ଅତିତି ହେବ। ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ଚୁପ ହେଲେ, ନାରଦ। ସମସ୍ତେ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭୂମିର ପୂଜା କଲେ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।