କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଲାକ, ଲୋହା, ରସ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଲୁଣ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ ଏବଂ ନିମ୍ନଚରିତ୍ର ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତନ୍ତୁ ଧାରଣ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ପବିତ୍ରତାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଚରିତ୍ରହୀନ ନାରୀ, କଷ୍ଟର, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ବ୍ୟଭିଚାରଣା, ଏବଂ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀମାନେ ଦେଖାଯିବେ। ଖାଦ୍ୟ ନେଇ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ରହିବ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ମୂଳ ନେଇ। ଏପରି ଭାବେ, କଳିଯୁଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ପରି ହେଇଯିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ନୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ — ସେ ହେଲେ କଳ୍କି। ସେ ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ପାଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଘୋଡାରେ ଚଢିବେ। ସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେକୁ ପୃଥିବୀରୁ ଦୂର କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେବେ। ଛଅ ରାତି ଧରି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବର୍ଷାରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ତାପରେ, ମୁନି, ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ। ଯେତେବେଳେ କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେବ, ଏବଂ କୃତୟୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ତପସ୍ୱୀ, ଧର୍ମଜନ, ଏବଂ ବେଦବିଦ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରହିବେ। ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖାଇବେ ଏବଂ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବେ। ବ୍ୟବସାୟରେ ଲିପ୍ତ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ବିଶ୍ନୁ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବେ। ସେମାନେ ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ରଖିବେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଋତୁବିଦ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ ହେବେ। ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମ ତିନିଟି ପାଦରେ ଦଣ୍ଡିତ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଦୁଇଟି ପାଦରେ ଦଣ୍ଡିତ ଥାଏ। ଏହି ଯୁଗରେ ସପ୍ତ ଦିନ ଏବଂ ଶୋଳେ ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶ ରହିଥାଏ। ଦୁଇ ଦ୍ୱିପକ୍ଷ ଓ ଦୁଇ ଉତ୍ତରାୟଣ-ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଅଛି, ଏବଂ ଦିନ ଚାରି ପ୍ରହରରେ ବିଭକ୍ତ। ବର୍ଷ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର, ଏହି ସମୟର ଗଣନା ଶୁଣ। ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦିନ ଓ ରାତି ଗଣାଯାଏ; ଦେବତାଙ୍କ ଯୁଗ ସମୟଜ୍ଞମାନେ ଅନୁସାରେ ଜଣାଯାଏ। ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ବନ୍ତରା ହେଉଛି ଏକାଉଁଞ୍ଜି (୭୧) ଯୁଗ। ଅଟ୍ଟାଇସ ଇନ୍ଦ୍ର ପରିବାର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଓ ରାତି ଆସେ। ତାପରେ, ପ୍ରାକୃତ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ; ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥାଏ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକତା ପାଇଯାନ୍ତି — ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା। ମୁନି, ପ୍ରାକୃତ ପ୍ରଳୟ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ତାହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବିନାଶ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପ୍ରଳୟ ହେବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି, କେତେ ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ କେତେ ପ୍ରକାର ପ୍ରଳୟ ଅଛି? ନାରଦ, ସୃଷ୍ଟି, କାଳର ବିଭାଗ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୁଡିକ ନେଇ ଜଣାଯାଏ — ସେ ଏକାମାତ୍ର ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ, ମହାବିରାଟ୍ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଂଶର ଅଂଶ। ସେ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇଟି ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି — ଦୁଇଟି ହାତ ଓ ଚାରିଟି ହାତରେ। ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଗ୍ରାସପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ରୂପ। ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ମୂଳ ସତ୍ୟ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ। ସେ ନିର୍ଗୁଣ, ନିରାକାର, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରିବା ପାଇଁ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଦୁଇ ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧାରଣ କରି, ଗୌଲା ଭେଷରେ ଯୁବକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋଟସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଢ଼ନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ବଡ଼ ନାହିଁ।