ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱର, ଏକ ଦିନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂମିକୁ ଗୃହଣ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଭୂମି ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକ ଜ୍ଞାନ ଅନୁରୋଧ କଲାପରେ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ୟାସ ମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ପୁରାଣ-ସୂତ୍ର ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ବାଲ୍ମୀକି ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କଲେ। ପୁରାଣ-ସୂତ୍ର ଶୁଣିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟାସ ତୁମ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରଧାନ କବି ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ବେଦ ଏବଂ ପୁରାଣର ବିଭାଗ ରଚନା କଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି, ପ୍ରଭୁ ଭୂମିକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ପୁଷ୍କରରେ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇଲେ। ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏହି ପାଠ ଶିଖିଥିଲେ, ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ମନୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶଜ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଚାରି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେବମାନେ ଅବାକ ହୋଇଗଲେ। ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯାଜ୍ଞଭଲ୍କ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଗଳା ନମାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏବେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଲୋକର ଆକାରରେ ତିନି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ନିୟମ ରଖି ଯାଜ୍ଞଭଲ୍କ୍ୟ ରଚିତ ବାଣୀ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ, ଏକ ବର୍ଷ ଯଦି ମହା ମୂଢ଼ କିମ୍ବା ଅବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ତୁତି ପଢ଼ିଥାଏ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଶାପ, ବିବାଦ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦର କାରଣରୁ, ଓ ଭାରତର ନଦୀ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦାୟିନୀ, ଧର୍ମର ମାତା ଏବଂ ତୀର୍ଥର ଆକାର। ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାର ଆକାର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଜ୍ଞାନରେ ସେ ସରସ୍ୱତୀ, ଜଳରେ ସେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୂମିରେ ସେଉଁଠାରେ ପାଇଥାଏ—ଭାରତର ଅପରାଧୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଖେଳି କ୍ଷୁଦ୍ର ମନରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଚତୁର୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅବିନାଶୀ ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଚାହେ ଅନାସ୍ଥାରେ, ଚାହେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ଏବଂ ଏକ ମାସ ସରସ୍ୱତୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି—ପ୍ରତିଦିନ ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାରତର ଗୁଣଗାନର କିଛି ଅଂଶ କହାଯାଇଛି। ସୌତି କହିଲେ: ପୁନଃ, ଶୌନକ ତାଙ୍କ ଶଙ୍କା ଦୂର କରିବାକୁ ତ୍ୱରିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ଅଂଶ ଏବଂ ବିବାଦରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦାୟିନୀ ନଦୀ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା। ଏହି ପବିତ୍ର କଥାର ତାତ୍ପର୍ୟ ଶୁଣିବାରେ ମୋର ଉତ୍ସୁକତା ବଢ଼ିଯାଏ। କିପରି ଗଙ୍ଗା, ଯେଉଁଠି ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ? ଏହି ଦୁଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର କାରଣ ଶୁଣିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: କେବଳ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାଏ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା—ଏହି ତିନିଜଣୀ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଦେବୀ। ଏକ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ଏକ କ୍ଷଣ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ। ପଦ୍ମା, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ପବିତ୍ରତା, ନମ୍ର ହସରେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ। ରକ୍ତ ଠୁଣ୍ଡ ଓ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନିଅସି, ସେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ପତିକୁ କହିଲେ। ସରସ୍ୱତୀ କହିଲେ: ଧର୍ମୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବିପରୀତ, ଦୁଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ—ହେ ଗଦାଧର, ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଗଙ୍ଗାର ଭାଗ୍ୟ ଅଧିକ।