ଏକ ସମୟର କଥା, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୌରାଣିକ ବୃତ୍ତାନ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି—ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଓ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ପୂଜାରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ, ଚିନି, ଅଖଣ୍ଡ ସ୍ୱେତ ଚାଉଳ, ଶୁଦ୍ଧ ଘୀ, ଲୁଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ନୈବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ସହିତ ଲଡୁ, ପୁନି ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ଓ ପକ୍ୱ ଆମ୍ବ ଫଳ, ନଡିଆ, ତାହାର ପାନୀୟ, କେସର, ଅଦା ମୂଳ, ଦେଶ ଓ କାଳ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁସ୍ଥ ପକ୍ୱ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହା ସହିତ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମନୋହର ଶୁଭ୍ର ପୁଷ୍ପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧ ଯୁକ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ, ଶୁଭ୍ର ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ପୂଜାରେ ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲିଖାଯାଇଛି, ବେଦରେ ଯେଉଁ ଧ୍ୟାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ—ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ରୂପ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁହଁରେ ମଧୁର ହାସ୍ୟ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ ବିଭୂଷିତ। ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଗଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବୀ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ପୂଜାର ମୂଳରେ ଅଛି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦମୟ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହାର ଚତୁର୍ଥ ବିଭକ୍ତିରେ ‘ସରସ୍ୱତୀ’ ଓ ଅଗ୍ନିପତ୍ନୀ ସହିତ ଶେଷ ହୁଏ—ସେହି ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି: "ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା"। ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନାରାୟଣ, ଦୟାର ସାଗର, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ପୁନି ପୁଷ୍କରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ସମୟରେ ଭୃଗୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଏହା ଦେଇଥିଲେ; ବିଭାଣ୍ଡକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଦେଇଥିଲେ। ଶିବ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ କଣାଦ ଓ ଗୌତମଙ୍କୁ, ଶେଷ ଏହାକୁ ପାଣିନି ଓ ବରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ବାର ପଠନ କଲେ, ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ଏବେ, ଏ ମହାମନ୍ତ୍ରର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷାକବଚ ଶୁଣ, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କବଚ ଦେଇଥିଲେ। ଭୃଗୁ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱଜୟୀ ସରସ୍ୱତୀ କବଚ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହା ବେଦର ସାର, ଶ୍ରବଣରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ଏହି କବଚକୁ ଗୋଲୋକରେ କୃଷ୍ଣ ମୋତେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟରେ କହିଥିଲେ। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଭଳି। ଏହା ଧାରଣ କରି ଓ ଜପ କରି, ବୃହସ୍ପତି ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଥିଲେ। ଏହାକୁ ପଠି ଓ ଧାରଣ କରି, ବଳ୍କୃତ୍ତ ମୁନି ବାଲ୍ମୀକି କବିଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଥିଲେ। କଣାଦ, ଗୌତମ, କଣ୍ବ, ପାଣିନି, ଶାକଟାୟନ ଏହି କବଚ ଧାରଣ କରି ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ପୁରାଣକୁ ବିଭାଜନ କରିଥିଲେ। ଶାତାତପ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ବସିଷ୍ଠ, ପରାଶର, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ବରଦ୍ୱାଜ, ଅସ୍ତୀକ, ଦେବଳ ମଧ୍ୟ ଏହି କବଚ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି କବଚର ଦ୍ରଷ୍ଟା ପ୍ରଜାପତି। ଏହା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଧ ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏବେ, ଏହି କବଚର ପାଠ ଏଭଳି—"ଓଁ ହ୍ରୀଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା"—ସେ ମୋର ମୁଣ୍ଡକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। "ଓଁ, ସରସ୍ୱତୀ ସଦା ମୋର କାନକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ସ୍ୱାହା।" "ଓଁ, ହ୍ରୀଂ, ଭାଗ୍ବଦିନୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ମୋର ନାକକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସ୍ୱାହା।" "ଓଁ, ଶ୍ରୀଂ, ହ୍ରୀଂ, ବ୍ରାହ୍ମୀ ସଦା ମୋର ଦାନ୍ତମାଳାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସ୍ୱାହା।" "ଓଁ, ଶ୍ରୀଂ, ହ୍ରୀଂ, ମୋର କଣ୍ଠ ଓ ଶ୍ରୀଂ ସଦା ମୋର କାନ୍ଧକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ଓଁ, ହ୍ରୀଂ, ବିଦ୍ୟାସ୍ୱରୂପିଣୀ ମୋର ନାଭିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସ୍ୱାହା।" "ଓଁ, ସର୍ବବର୍ଣ୍ଣାତ୍ମିକା ସଦା ମୋର ଦୁଇ ପାଦକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ଏଭଳି, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ମହାମନ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କଲେ, ଜ୍ଞାନ, କଳା, ଶୁଭତା ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ—ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଉପଦେଶ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମୁନି ଓ ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି।