ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁମାନେ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜାକ୍ରମକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପୂଜା ପାଇଁ ଯେଉଁ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ, ହେ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ! ମୁଁ ଏହି ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ।” ତାହାପରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ମାତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ମୁଁ କୁହୁଛି। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦିନରେ, ନିଜ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ଏକ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କଳଶରେ ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଦେବୀ ଶିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ପୂଜା ଦ୍ରବ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଯଥା ତଜା ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ, ଲାଇ, ତିଳ ମିଶିତ ମିଠା, ସ୍ୱାସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ, ଚିନି, ଅଖଣ୍ଡ ସାଦା ଚାଉଳ, ସୁଧାଘିଅ, ଲୁଣ ଦିଆ ପକାନ୍ତା, ବିଭିନ୍ନ ପକାଳା, ପିଠା, ସ୍ୱାସ୍ତିକ ଓ ପକ୍ୱ ଆମ୍ବ, ଡାବ ଓ ତାହାର ପାଣି, କେଶର, ଅଦା ମୂଳ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଧଳା ଓ ଭଲ ଫଳ, ଗନ୍ଧ ଭରା ଧଳା ଫୁଲ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଓ ଧଳା ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିର ଗହଣା—ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସମର୍ପିତ ହେଉଛି। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ବେଦରେ ଯେଉଁ ଧ୍ୟାନ ସ୍ତୁତିତ, ଶୋଭାୟମାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଉଁଠି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧଳାବସନ, ମୃଦୁହାସ୍ୟ, ଅତି ଆକର୍ଷକ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରାଯିବ। ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ହସୁଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହନୀ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏପରି ମୂଳ ଧ୍ୟାନରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବୀ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ପୂଜା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଳ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେଦମୟ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ଓ ଅଗ୍ନିପତ୍ନୀ ସହିତ ଶେଷ ହୁଏ—“ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା”। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ନାରାୟଣ, ଦୟାର ସାଗର, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଭୃଗୁ ଏହାକୁ ପୁଷ୍କରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଵିଭାଣ୍ଡକ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଶିବ କଣାଦ ଓ ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଶେଷ ପାଣିନି ଓ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଥର ପଢିଲେ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ଏବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେଉଁ କବଚ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଭୃଗୁ କହିଲେ—“ସମସ୍ତଜ୍ଞ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଜାପିତା, ସମସ୍ତ ପୂଜକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ! ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଏମିତି କବଚ ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବିଜୟ କରେ, ମୋତେ କୁହ।” ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଏହା ବେଦର ସାର, ଶ୍ରବଣକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ବେଦରେ ପୂଜିତ। ଏହି କବଚକୁ କୃଷ୍ଣ ଗୋଲୋକରେ ମୋତେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟରେ କହିଥିଲେ। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ। ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ ଓ ପଠନ କରି, ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ହେଲେ। ଏହି କବଚ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଧାରଣ କରି, କବିଶିରୋମଣି ଭାଲ୍ମୀକି ହେଲେ। କଣାଦ, ଗୌତମ, କଣ୍ୱ, ପାଣିନି ଓ ଶାକଟାୟନ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ପୁରାଣକୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ଶାତାତପ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ପରାଶର ମଧ୍ୟ ଏହି କବଚ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।