ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଜନ୍ମ କଥା ବିବୃତି ହୋଇଛି। କେଉଁଠି କିଏ କେଉଁ ଅଂଶରେ ଅବତରିତ, କେଉଁଠି ପ୍ରକୃତିର କେଉଁ ଭାଗ ଓ ଉପଭାଗ ବିବେଚିତ, ଏହା ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଦୁର୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର ମହିମାମୟ ଚରିତ୍ର ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଜୀବମାନଙ୍କ କର୍ମଫଳ, ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ନରକ ଓ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର କଥା ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ। ଜୀବମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ କେଉଁ ଶୁଭ ଅଥବା ଅଶୁଭ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, କିଏ କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ରୋଗର ସ୍ତ୍ରୋତ ହୁଏ, ଏହାର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି। ତୁଳସୀ, କାଳୀ, ଗଂଗା, ପୃଥ୍ବୀ ଓ ବସୁନ୍ଧରାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାର ମହିମା କଥା ଏଠି ଆଛି। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଓ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଖୋଲାସା କରାଯାଇଛି। ଏଠି ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଗଣେଶ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବିବେଚିତ। ଏଠି ଅପୂର୍ବ ଓ ଅଶୁନା କଥା, ଚମତ୍କାର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଉପସ୍ଥାପିତ। ଏଠି ଜନ୍ମ, ଭ୍ରମଣ ଓ ଭାରତ ଭୂମିର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଏ କେଉଁ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କେଉଁ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରୁ କେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ଓ କାହିଁକି ଗଲେ, ଏହି ସବୁ ଗୁହ୍ୟ କଥା ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। କିଏ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଲେ, ଗୋମାତା ପାଇଁ କ’ଣ କରିଲେ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥା ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ, ଯାହା ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ମୁଁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି, କିଛି ନାହିଁ କରିଛି, ମୋ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କଥା ରହିଛି, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ କିମ୍ବା ନ କରୁଥିଲେ ଯିଏ ଏହି ବିଷୟର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦେଇଥାଏ, ସେ ସବୁ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: “ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି। ଯିଏ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଭ୍ରମରେ ନମସ୍କାର କରିନଥାଏ, ସେ ଅବିଧାନର ଅନୁସରଣ କରେ ନାହିଁ। ହେ ଶୌନକ, ହରି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ ଚରଣ କରନ୍ତି। ଆପଣ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଏଠି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ଓ ଆଶା କରାଯାଇଛି। ଏହା ପୁରାଣ, ଉପପୁରାଣ ଓ ବେଦର ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁଠି ଭୋଗ ଚାହୁଁଥିବାଙ୍କୁ ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡ ଏହି ସମସ୍ତର ବୀଜ ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଉପସ୍ଥାପନା। ବୈଷ୍ଣବ, ଯୋଗୀ ଓ ସଜ୍ଜନମାନେ ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଚେତନା। ସଜ୍ଜନ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗରେ, ଯୋଗୀ ଯୋଗୀଙ୍କ ସଂଗରେ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଦେବତା, ଦେବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବିବରଣୀ ରହିଛି। ଜୀବମାନଙ୍କ କର୍ମଫଳ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ବିଷୟରେ ଏଠି ଖୋଲାସା ହୋଇଛି। ପ୍ରକୃତିର ଲକ୍ଷଣ, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଉପାଂଶ ଏଠି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଗତି ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଗଣେଶ ଖଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଚରିତ୍ର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଗଣେଶ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲାସା ହୋଇଛି। ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଭୂଭାର ହ୍ରାସର ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଘଟଣା ଅନୁକ୍ରମଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣ ଆପଣଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ପୁରାଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କରେ, ଧନ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାର୍, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦମୟ। ଏହି ପୁରାଣକୁ ପୁରାଣ-ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଗୋଲୋକ ଧାମରେ, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏହି ପୁରାଣର ମୂଳ ଉତ୍ସ।