ପ୍ରାଚୀନ କଥାରେ, ମହାନ ବିଧିର ଅନୁସାରେ, ଅନେକ ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। କୁନ୍ତୀ, ଦମୟନ୍ତୀ, ଯଶୋଦା ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଲୋକେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା କଳାବତୀ, ଯିଏ ରାଧାଙ୍କର ମାତା ଓ ବୃଷଭାନୁଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରେବତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ଏହା ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ସୀତା—ଯିଏ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ସେମାନଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ବାଣଙ୍କ ଝିଅ, ଉଷା ଓ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀ ଚିତ୍ରଲେଖା, ରେଣୁକା (ଭୃଗୁଙ୍କର ମାତା), ହଳିମାତା ଓ ରୋହିଣୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିର ଶକ୍ତିର ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଭାରତ ଭୂମିରେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ଏମିତି ଅନେକ ଶକ୍ତି ଓ ଅଂଶ ରହିଛି। ସେଠାରେ ଅନେକ ମହିଳାମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ ଓ କଳାଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପାଯାଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ—ଯିଏ ପୂଜିତ, ପତି ଓ ପୁତ୍ର ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଏକ ଅଷ୍ଟବର୍ଷୀୟ କନ୍ୟା, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅଧମ ଓ ମଧ୍ୟମ ତିନି ପ୍ରକାରର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ମଧ୍ୟମ ରାଜସିକ ଅଂଶ ଓ ଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଧମ ତମସିକ ଅଂଶ ଓ ଅଜ୍ଞାତ ପରିବାରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅଶ୍ଳୀଳ ଅଟୁଟି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରାମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ। ଏଭଳି, ପ୍ରକୃତିର ପଞ୍ଚଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଦୁଃଖ ନାଶକ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସୁରଥ ନାମକ ରାଜା ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଜଗତ୍ ମାତା ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ଅପମାନ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଗଣେଶ, କୃଷ୍ଣ ନିଜେ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମଙ୍ଗଳଭୂପ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା। ଆରମ୍ଭରେ, ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା। ରାଧାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଗୋଲୋକର ରସମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା—ଏଠାରେ ଗୋପୀ, ଗୋପ, କନ୍ୟା ଓ ବାଳକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମନୁମାନେ ସେମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି ମହିମା କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ସୁୟଜ୍ଞ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାୟ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା। ଯେଉଁ-ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ଏଭଳି, ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏଉଁବେଳେ ନାରଦ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମେ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଜ୍ଞାନ କଥା କହ। ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି କିପରି ହେଲା? ପ୍ରକୃତିର ତିନି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଧ୍ୟାନ ଓ ପରମ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି କଥା କୁହ।” ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—“ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋକୁଳ ଏବଂ ଗୋଲୋକ ଚିରକାଳୀନ। ବୈକୁଣ୍ଠ ବି ଏହାର ଅଂଶ ଓ ଏହା ମଧ୍ୟ ଚିରନ୍ତନ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱାଳା, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୀତଳତା, ପଦ୍ମରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତେଜ ଅଛି, ସେପରି ସୁନା ଛାଡି ସୁନାକାରି ଗହଣା ବନାଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ପ୍ରକୃତି ବିନା ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ‘ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଶାସନ ଶକ୍ତି, ‘ଶକ୍ତି’ ଅର୍ଥ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା। ‘ଭଗ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ କୀର୍ତି।” ଏହିପରି, ପ୍ରକୃତି ଓ ତାଙ୍କ ଅନେକ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତିମାନ ମହିଳାମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା ଓ ମହିମା, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।