ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ଶକ୍ତିର ଦୁଇ ଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି—ତାହାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ତାପ। କାଳଙ୍କର ଝିଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟବନ୍ଧୁ। ନିଦ୍ରାଙ୍କ ଝିଅ ହେଉଛନ୍ତି ଉନ୍ମାଦ (ଅଳସ୍ୟ), ଏବଂ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି ଆନନ୍ଦ ନିଜେ। ବିରାକ୍ତିଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି, ତାହାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି, ଦୁହିଁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ପାଉଥିବା। ଅଦିତି ଦେବମାତା ଓ ସୁରଭି ଗୋମାତା ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୋହିଣୀ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସଂଜ୍ଞା। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାରା ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅରୁଣ୍ଧତୀ। କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦେବହୂତି, ଡକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପ୍ରସୂତି। ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ହୂତି ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହାସହିତ କୁନ୍ତୀ, ଦମୟନ୍ତୀ, ଯଶୋଦା ଓ ଧର୍ମିକ ଦେବକୀଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଧର୍ମପରାୟଣ କଳାବତୀ, ଯିଏ ରାଧାଙ୍କ ମାତା ଓ ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ରେବତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ରୁକ୍ମିଣୀ, ସୀତା—ଯିଏ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ବାଣଙ୍କ ଝିଅ, ଉଷା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରୀ ଚିତ୍ରଳେଖା, ରେଣୁକା (ଭୃଗୁଙ୍କ ମାତା), ହଳିମାତା, ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଭାରତରେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ ଓ କଳାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ନାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମିଳନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପୂଜିତ, ପତି ଓ ପୁତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା, ଏବଂ ଅଷ୍ଟବର୍ଷୀୟ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅବଳା ନାରୀମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଭିନ୍ନ ଭାଗରୁ ଜନ୍ମିଥିବା। ମଧ୍ୟମ ଅଂଶ ରଜୋଗୁଣର, ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଅବଳା ତମୋଗୁଣର ଅଂଶ, ଅଜ୍ଞାତ କୁଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନିୟମିତ ଚରିତ୍ରର, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରାମାନେ, ସେମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରକୃତିର ପଞ୍ଚଭେଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶ୍ରେଣୀ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି। ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସୁରଥ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ପରେ ତିନି ଲୋକରେ ସେ ଜଗତ୍ଜନନୀ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ପତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳରେ ନିଜେ ଅପମାନିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ଗଣେଶ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମଙ୍ଗଳଭୂପ ପୂଜିଥିଲେ। ସବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ଉପାସନା କରାଯାଇଥିଲା। ଆଦିକାଳରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଗୋଲୋକର ରସମଣ୍ଡଳରେ ରାଧାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଉପାସନା କରାଯାଇଥିଲା—ଏହି ପୂଜା କରିଥିଲେ ଗୋପୀ, ଗୋପ, କନ୍ୟା ଓ ବାଳକମାନେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଭକ୍ତିସହ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ସେଉଁଠି ସୁଯଜ୍ଞ ପ୍ରଥମେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ପରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତିନି ଲୋକରେ ଉପାସନା ଚାଲିଗଲା। ଭାରତରେ ଉଦିତ ସମସ୍ତ ଆବିର୍ଭାବମାନେ ଉପାସିତ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ସୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ତୁମ ପାଖରେ କହିଦେଲି। ଏବେ ନାରଦ କହିଲେ, "ଅବ ତୁମେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆଧାରରେ ଏହି ବିଷୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦିଅ।