ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ହରିଣ ମୂଳରେ ଯେଉଁ ମାଂସ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଏହା ଗୋମାଂସ ସମାନ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କ୍ଷୌର କରିବା ପରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କ’ଣ ନ କରିବା ଉଚିତ୍, କ’ଣ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, କ’ଣ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ—ଏହା ସବୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ଦରକାର। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମହାର୍ଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମ ର ସ୍ୱରୂପ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ର ପରିଭାଷା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମ କି ରୂପବାନ୍ କି ଅରୂପୀ? ସେ ଦୃଶ୍ୟ କି ଅଦୃଶ୍ୟ, ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ଜଡିତ କି ନାହିଁ? ପ୍ରକୃତି ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା କି ଏକେ ଧରଣର? ସୃଷ୍ଟିରେ କିଏ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ?” ନାରଦଙ୍କର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ମହାଦେବ ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ହେ ନାରଦ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶେଷ, ଧର୍ମ, ବିରାଟ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଯାହା ଗୁଣଧାରୀ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ତାହାକୁ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। ପୂର୍ବେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଧର୍ମ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱର ସାର, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ର ଚକ୍ଷୁ। ଏହି ହେଉଛି ପରମ ଆତ୍ମା ର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ। ପଞ୍ଚପ୍ରାଣ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ, ମନ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଉ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଆମେ ଅଛୁ। ଜୀବାତ୍ମା ହେଉଛି ତାହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳର ଭୋଗତା। ଯେପରି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଥିବା ଘଡ଼ରୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଏମିତି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ସେହିପରି, ସୃଷ୍ଟିର ସେଷରେ କେବଳ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ବନ୍ଧୁ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଆଲୋକମୟ, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ରୂପରେ ଅଛି। ଏହା ଆକାଶ ସମାନ ବିଶାଳ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଅବିନାଶୀ। ଏଠି, ଯୋଗୀମାନେ କହନ୍ତି, ପରମ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଇଚ୍ଛା, ଅରୂପୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଓ ପ୍ରଭୁ। ଏହା ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦର କାରଣ; ଏଠି ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ବୀଜର ମୂଳ, ଏହାରେ ଲୟ ହୁଏ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଦାହନ ଶକ୍ତି ରହିଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତେଜ ରହିଛି, ଆକାଶରେ ଶବ୍ଦ ଓ ପୃଥିବୀରେ ସବୁବେଳେ ଗନ୍ଧ ଥାଏ, ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତି ଉନ୍ମୁଖ ହେଲେ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏଠି ପ୍ରକୃତି ତିନି ଗୁଣ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛାୟା ରୂପରେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଯେପରି କୁମ୍ଭକାର ମାଟିରୁ ଘଡ଼ା ତିଆରି କରିପାରନ୍ତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର ସୁନାରୁ ଦାନ୍ତି କରନ୍ତି, ଏହି ଘଡ଼ା କୁମ୍ଭକାର କରେ, କିନ୍ତୁ ମାଟି ଅବିନାଶୀ ଓ ଶାଶ୍ୱତ। ଏହିପରି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅବିନାଶୀ, ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମାଟି କିମ୍ବା ସୁନା ପାଇଁ କୁମ୍ଭକାର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର ଦରକାର। ତେଣୁ, ନାରଦ, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ନିଜେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁଇଁ ହେଉଛନ୍ତି। ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ସମସ୍ତର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ। ବ୍ରହ୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ବ୍ରହ୍ମର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ବୀଜର ମୂଳ ରୂପ। ଯୋଗୀମାନେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଆଲୋକ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।