ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାମୁନି ନାରଦ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂବାଦ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମ ଏବଂ ଆଚାର ବିଷୟରେ ଅନେକ ନିୟମ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଦ୍ୱିଜାତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଦ୍ୱିଜ, ସକାଳେ ଉଠିବା ପରେ ଯଦି ବାମ ହାତରେ ପାଣି ପିଏ, ତେବେ ଏହା ଅନୁଚିତ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ନବେଦନ କରାଯାଇନାହିଁ, କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଯାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଭକ୍ତିର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନିଷିଦ୍ଧ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କଥା, ପାନ, ଫଳ ଏବଂ ଗୋମାଂସ ଖାଇବା ନିଷିଦ୍ଧ ବୋଲି ମନ୍ୟ। ଏହି ସମୟରେ ଧଳା ରଙ୍ଗର ତାଳ, ତାଳ ଫଳ, ବଡ଼ ଡାଲ, ମାଛ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଯଦି କେହି ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ମାଛ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତେବେ ତିନି ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଅଲଗା ରହିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିପଦ ତିଥିରେ କୁମ୍ଭ ଖାଇଲେ ଧନ ହାନି ହୁଏ, ପଟୋଳ ଖାଇଲେ ଶତ୍ରୁ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ବେଲ ଫଳ ଭୋଜନ କଲେ ଦୋଷ ଲାଗେ, ତାଳ ଫଳ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ରୋଗ ବଢ଼ାଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ନଡିଆ ଖାଇଲେ ବୁଦ୍ଧି ନାଶ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ବଡ଼ ଡାଲ ନିଷିଦ୍ଧ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ପୁତିକା ଡାଲ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ବିରି ଖାଇବା ମହାପାପ ମନ୍ୟ। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଜଳ ଛିଟା ଦିଆ ମାଂସ ଭୋଜନ ଅନୁମତି ଥାଏ। ସରିଷେ ତେଲ ଓ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧା ତେଲ ପ୍ରଶଂସିତ, ମହାମୁନି ନାରଦ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ବ୍ରତ ଓ ରବିବାର ଦିନ ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିବା ତେଲ ଅଶୁଦ୍ଧ। ଶୟନ କରିବା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପୂତ କଛୁଆ ମାଂସ ଭୋଜନ ନିଷିଦ୍ଧ। ରାତିରେ ଦହି ଭୋଜନ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଶୟନ କରିବା ଅନୁଚିତ। ଯେଉଁ ଜଳ ତୁଳୁଥିବା ନାରୀ କିମ୍ବା ଅଚରିତ୍ରା ନାରୀଙ୍କ ହାତରୁ ଖାଦ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ, ଏହିପରି ନିମ୍ନଜାତି ନାରୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ହରିଣ ମୂଳ ଉପରେ ମାଂସ ଗୋମାଂସ ସମାନ। ଯେଉଁଠାରେ କେହି ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କ୍ଷୂର କାମ କରି ସତ୍ତ୍ୱ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି ସମସ୍ତ କର୍ମ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପରେ, ନାରଦ ମହାମୁନି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମ ର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କ’ଣ? ସେ କି ରୂପବାନ୍ କି ନିରାକାର? ସେ ଦୃଶ୍ୟ କି ଅଦୃଶ୍ୟ, ଜୀବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କି ନୁହେଁ? ପ୍ରକୃତି ବ୍ରହ୍ମ ଠାରୁ ଅଲଗା କି ଏକାତ୍ମ? ଏହି ଦୁଇଟିରେ କିଏ ସୃଷ୍ଟିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୟନ?” ମହାଦେବ ନାରଦଙ୍କ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ହେ ନାରଦ, ଏହା ବେଦ ପୁରାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶେଷ, ଧର୍ମ, ବିରାଟ— ଯେଉଁଠି ଗୁଣ ଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅନୁଭୂତି ଅଛି, ସେସବୁ ଆମେ। ପୂର୍ବରୁ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଧର୍ମ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତର ସାରତ୍ତ୍ୱ, ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁସ୍ୱରୂପ। ଏହା ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିଜ ରୂପ, ସନାତନ ପରବ୍ରହ୍ମ। ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିଜ ରୂପ, ମନ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛୁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଆମେ ଅଛୁ। ଜୀବ ଏହି ଆତ୍ମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, କର୍ମଫଳ ଭୋଗୀ। ଯେପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଘଡ଼ିରୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହଟିଯାଏ, ସେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ। ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଲୟ ହେଲେ, କେବଳ ପରବ୍ରହ୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ହେ ପ୍ରିୟ।