ଭାରତର ଗୃହସ୍ଥ ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା, ହେ ନାରଦ, ଶିବ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିର ଭକ୍ତ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ କହାଯାଇଛି। ଯିଏ ସଦା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରେ, ସେଠାରେ ସେଇଁ ଏକ ଏକାନ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଦୁଇଥର ଧୋଇଥିବା ଚାଉଳ, ଚିଡ଼େ, କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅଞ୍ଚଳର ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ—ଏହାଗୁଡିକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ବିଧବା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଖାଇବାକୁ ନିଷିଦ୍ଧ। ପାନ ଶାଖ ମଧ୍ୟ ବିଧବା, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିବେଳେ, ହେ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କ’ଣ ଖାଇବା ନିଷିଦ୍ଧ ତାହା ଶୁଣ। ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ପିଇବା, ଅନ୍ୟର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଘିଅ ଖାଇବା, କାଞ୍ଚା ପାତ୍ରରେ ନଡ଼ିଆ ପାଣି କିମ୍ବା ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ନଡ଼ିଆ ପାଣି—ଏହା ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଅପୌଷ୍ଟିକ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକ ଉଠିବା ପରେ ବାମହସ୍ତରେ ପାଣି ପିଏ, ଏହା ଅନୁଚିତ। ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ସଦା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରିବା ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଓଠ, ପାନ, ଫଳ ଓ ଗୋମାଂସ ଖାଇବା ଅନୁଚିତ। ଧଳା ରଙ୍ଗର ତାଳ ଫଳ, ତାଳ ଫଳ, ଡାଲ ଓ ମାଛ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ପଡ଼େ। ଯଦି କେହି ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ମାଛ ଖାଏ, ସେଉଁଠି ତିନି ଦିନ ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିପଦ ତିଥିରେ କୁମ୍ହଡ଼ ଖାଇବା ଅଅନୁଚିତ, ଏହା ଧନ ହ୍ରାସ ଆଣେ। ପଟୋଳ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ, ଏହା ଶତୃ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଖାଇଲେ ଦୋଷ ହୁଏ। ପୁରୁଷମାନେ ତାଳ ଫଳ ଖାଇଲେ ରୋଗ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ନଡ଼ିଆ ଫଳ ଭୋଜନ କଲେ ବୁଦ୍ଧି ନାଶ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବୁଟ ଖାଇବା ନିଷିଦ୍ଧ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ପୁଟିକା ବୁଟ ମଧ୍ୟ ତେଣିଁ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ବିରି ଖାଇବା ମହାପାପ। ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଜଳ ଛିଟା ଦିଆ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି। ସରିଷା ତେଲ ଓ ଭଲ ଭାବେ ରନ୍ଧା ତେଲ ପ୍ରଶଂସିତ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଉପବାସ ବା ରବିବାରରେ ଜନାନୀ ଦ୍ୱାରା ଚାପାଯାଇଥିବା ତେଲ ଅଶୁଦ୍ଧ। ଘୁମ ଅନୁଚିତ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ କଛୁଆ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ରାତିରେ ଦହି ଭୋଜନ ଅନୁଚିତ, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୋଇବା ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ। ଜଳ ଉଠାଉଥିବା ଜନାନୀ ବା ଅନ୍ୟ ନାରୀ ଯିଏ ଅନ୍ୟପୁରୁଷ ସହ ମିଶିଥାଏ, ତାଙ୍କ ହାତର ଖାଦ୍ୟ ଅଖାଦ୍ୟ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିମ୍ନଜାତି ଜନାନୀଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଅବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ହାତର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ହରିଣ ମୂଳରେ ମାଂସ ଗୋମାଂସ ସମାନ। ଯିଏ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା କ୍ଷୂର କାମ କରିବା ପରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଉପରେ ତୃପ୍ତି କରାଏ, ସେଉଁଠି କ’ଣ କରିବା ଓ କ’ଣ ନ କରିବା, କ’ଣ ଖାଇବା ଓ କ’ଣ ନ ଖାଇବା ଉଚିତ, ତାହା ଭଲଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏଠି ପରେ, ନାରଦ ମହାର୍ଷି ପଚାରିଲେ, “ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ବ୍ରହ୍ମ କ’ଣ ରୂପୀ ବା ଅରୂପୀ? ଏହା ଦୃଶ୍ୟ ବା ଅଦୃଶ୍ୟ? ଜୀବରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କି ନାହିଁ? ପ୍ରକୃତି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଅଲଗା କି ଏକାତ୍ମ? ସୃଷ୍ଟିରେ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?” ନାରଦଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ମହାଦେବ ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ହେ ନାରଦ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।