ଏକ ଗୃହସ୍ଥ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବଳ ଗୋଡ଼ର ଗୁଡ଼ିକୁ ଉପର ଅଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୁଏ, ସେଉଁଠି ବସି, ଏକ ଶୁଭ୍ର ଆସନ ଉପରେ ବସି, ପବିତ୍ରତା ନିମିତ୍ତେ ପାଣି ସିପ୍ କରିବା ଉଚିତ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ମନ୍ତ୍ର, ମୂର୍ତ୍ତି, ଜଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ—ଏହି ସବୁ ଜାଗାରେ ପୂଜା କରିବା ଗୁଣଗାନ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ପୂଜା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ନାରଦ। ଯିଏ ଦୈନିକ ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପାଣି ପାନ କରେ, ସେ ମନେ ଯେପରି ତମାମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି, ସମସ୍ତ ବଳି ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଓ ତାହାର ଚକ୍ର ଥାଏ, ସେଠି ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ—ଯାହା ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି—ସେ ଦିବ୍ୟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଛଡ଼ା, ଅନ୍ୟ କେ ଅର୍ଥାତ୍ ଦାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବେ? ପୂଜାର ମୂଳ ଧାରା କୁ ବିସ୍ତୃତ କରାଯାଇଛି, ଏବେ ପୂଜାର କ୍ରମ ଶୁଣ। କେହି ହରିଙ୍କୁ ସୋଳ ଉପଚାର ଦେଇଥାନ୍ତି, କେହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, କେହି ପଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି—ଏକ ଆସନ, ବସ୍ତ୍ର, ପାଦ୍ୟ (ପାଉଁ ଧୁଆ ପାଇଁ ଜଳ), ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ; ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମାଳା, ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୟ୍ୟା। ସୁଗନ୍ଧ, ଭୋଜନ, ଶୟ୍ୟା ଓ ତାମ୍ବୁଳ ଛଡ଼ା, ଅନ୍ୟ ୧୨ ଉପଚାର ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ସହିତ ମୂଳ ସ୍ଥାନରେ ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଦେହର ତତ୍ତ୍ୱଶୁଦ୍ଧି କରିବା, ପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା। ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଅକ୍ଷର ବିନ୍ୟାସ ଶେଷ କରି, ବିଦିହିତ ଭାବେ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପାତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା। ଶଂଖରେ ପାଣି ଭରି, ସେଠି ରଖିବା; ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପୁନଃ ପବିତ୍ର କରିବା। ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଧ୍ୟାନ ଅନୁସାରେ, ଅଚଳ ଚିତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା। ତନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଓ ସ୍ତୁତି ଶେଷରେ, ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା। ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ପିତୃତର୍ପଣ ଓ ଦାନ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପରମ ସୂତ୍ର ତୁମକୁ କୁହିଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: ଏହି ଆଚାରଗୁଡ଼ିକ ତ୍ୟାଗୀ, ବୈଷ୍ଣବ, ବିଧବା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ କେମିତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ? କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ, କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ’ଣ ଉପଭୋଗ୍ୟ, କ’ଣ ଉପଭୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ? ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: କେହି କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, କେହି ଫଳ ଖାନ୍ତି, କେହି ନିୟମିତ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କେହି ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ରହନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ପାଇଁ, ସଦା ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭୋଜନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ ଭୋଜନ, ମଳ, ପାଣି, ମୁତ୍ର—ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନ ଅର୍ପିତ, ସେ ସବୁ ଅଶୁଚି ଭଳି। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ହରିଙ୍କର ଦିନରେ ଭୋଜନ କରେ, ତେବେ ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ନାରଦ। ଗୃହସ୍ଥ, ଶିବ ଭକ୍ତ, ଶକ୍ତି ଉପାସକ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଯେଉଁ ଭୋଜନ କୀଟ କିମ୍ବା ପୋକ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଇଛି, ସେ ସେଠି ରହିଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରମାସର ଅଷ୍ଟମୀ, ରାମ ଜନ୍ମତିଥି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥି ଦିନରେ—ଯେଉଁ ଉପବାସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଫଳ, ମୂଳ କିମ୍ବା ପାଣି ଖାଇପାରିବେ। ଯଦି କେହି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଜନ କେବଳ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ...