ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଋଷି ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତା ଓ ଦୈନିକ କର୍ମ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନିୟମ ବିଷୟରେ ଶିଖାଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ମାଟି ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ, ତାହା ଏକ ନିଷ୍ଠା ସହିତ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର। ପିଲାମୂଷା ଓ ଉଁଦେଲା ଗହ୍ୱରୁ ତୁଳିଥିବା ମାଟି, ପାଣି ମଧ୍ୟରୁ ଆଣିଥିବା ମାଟି, ଜମି ଭିତରୁ, ଜୀବଜନ୍ତୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ପତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ମାଟି, ବିଶେଷକରି ହାଳ ଦ୍ୱାରା ଉଖଣା ମାଟି—ଏ ସବୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଅଶ୍ୱଥ ଗଛର ମୂଳ ଠାରୁ ଆଣିଥିବା ମାଟି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ମାଟି ଉପରେ ମଣିଷ ଶୁଇଥିବା କି ଉଠିଥିବା, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଧାନ ମାଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନ, କ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ବାଗିଛାର ମାଟି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସର୍ବଦା ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ କୌଣସି କର୍ମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ମୁଁହ ପରିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ସୋଳ ଘୁଞ୍ଚି ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପୁଣିଥରେ ଦୃଢ଼ତା ସହିତ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ନିୟମ ସାମବେଦରେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ କର୍ମ ଭିତରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଏହି ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଖଦିର, ଶିରୀଷ, ଜାତି, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ଶାଳକ ଗଛର କଠି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ଜାମୁ, ବକୁଳ, ଟୋକମା ଓ ପଳାଶ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ। କିନ୍ତୁ କାଁଟିଆ ଗଛ, ବେଳ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲତା ଗଛ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଖଜୁରି, ନଡିଆ ଓ ତାଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସର୍ବଦା ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ କୌଣସି କର୍ମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ଏହିପରି, ପାଦ ଧୋଇ ଓ ମୁଁହ ପରିଷ୍କାର କରି, ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ଦରକାର। ଯିଏ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିନରେ କୃତ କୌଣସି କର୍ମର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କର୍ମରୁ ବହିଷ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି। ଏମିତି ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ଦିନେ ଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ। ସେ କାଳସୂତ୍ର ନରକକୁ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥାଏ, ନିମ୍ନଜାତି ମହିଳାର ପତି ଭଳି। ଏହି କ୍ରମରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ, ବିଷ୍ଣୁ, ମାୟା, ପଦ୍ମା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ଯେଉଁ ସମୟରେ ଉଚିତ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାସକ ସ୍ନାନ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚବିଧ ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପରେ, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଏ ମୁନିବର, ପୁଣିଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ପୂର୍ବପାପ ଦୂର କରିଥାଏ। ଏହି ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ—“ଓ ମାଟି, ମୋର ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କର। ମୋ ଅଙ୍ଗଗତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କର।” ଏମିତି କହି, ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହସ୍ତ ରଖି, ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ—“ଓ ଗଙ୍ଗା, ଓ ଯମୁନା, ଓ ଗୋଦାବରୀ, ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଓ ନଳିନୀ, ଓ ନନ୍ଦିନୀ, ଓ ସୀତା, ଓ ମାଳିନୀ, ଓ ମହାନଦୀ, ଓ ପଦ୍ମାବତୀ, ଓ ଭୋଗବତୀ, ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେଖା, ଓ କୌଶିକୀ, ଓ ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ଓ ସୁପ୍ରସନ୍ନା, ଓ ଲୋକପ୍ରସାଧିନୀ, ଓ ସାବିତ୍ରୀ, ଓ ତୁଳସୀ, ଓ ଦୁର୍ଗା, ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଓ ଅହଲ୍ୟା, ଓ ଅଦିତି, ଓ ସଂଜ୍ଞା, ଓ ସ୍ୱଧା, ଓ ସ୍ୱାହା, ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ!” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତିଲକ ଲାଗିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିଲକ ଲାଗି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପାଦ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯେଉଁଠି ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେଉଁଠି ସ୍ନାନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପାଦ ଧୋଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଅନୁଚିତ। ଏହିପରି ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବ।