ଏକ ଦିନ, କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ବନ୍ଧିତ ଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ବି ସଂତୋଷ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେ ଯଦି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିକୁ ଏକ ମାସ ଧରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ହରାଇଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ପୁଣି ପାଇପାରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଥିବା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି କ୍ଷୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯିଏ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତୁତିର ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ବି ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ମାସ ଧରି ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଅପାର ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏକ ମାସ ଧରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମ୍ସ ଶୁଣିଥିବା ମହାମୂର୍ଖ ଓ ଅବିବେକୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୁଏ। ଯିଏ କର୍ମ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ମାସ ଧରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଲେ, ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହା ସହିତ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଗଣର ଅଟୁଟ ସେବକ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏକ କାଳରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ— ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲର ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ କାଟିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପତ୍ନୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ କୁବେରଙ୍କ ନିବାସ ସମାନ ହେଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଭାବରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରର ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା, ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲେ, ଶିବଙ୍କ କୃପା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁ ସେବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଉପବର୍ହଣ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏକ ଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ମାଳାବତୀ ଭାରତ ଭୂମିର ପୁଷ୍କରରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହା ପରେ, ମନୁବଂଶୀ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଉପବର୍ହଣ ମୋର ପତି ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠିରେ ଶୌନକ କହିଲେ, “ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଆପଣ ଆମକୁ ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ।” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ— କଳାବତୀ ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ନିଷ୍ପୁତ୍ରା ଥିଲେ। ପତିଙ୍କ ଦୋଷରୁ ସେ ବନ୍ଧ୍ୟା ହୋଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ଧ୍ୟାନ ଶେଷରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଏକ ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଭଳି ରୂପବତୀ, ଶରତ ଦଳ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଚଉଡ଼ା କଟି, ମୋଟ ଉରୁ ଓ ଉଦାର ସ୍ତନ ଥିବା, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ ଏକ ଋଷିର ଭାବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସିତ। ଲାଲଟିକା ଓ କାଜଳର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ— “ଏହି ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ରତିପରାୟଣା, ତୁମେ କିଏ?” ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଳାବତୀ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ— “ମୁଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଆସିଛି, ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛି। ମୋତେ ଆପଣ ତାଣ୍ଡବ ଦେବେ; ଏକ ନାରୀ ଯିଏ ଆସିଛି, ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହି ନିମ୍ନଜାତ ନାରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। କଶ୍ୟପ କହିଲେ— “ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମିତ ହୁଏ; ଏହି ଭାବେ ବେଦ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି। ତୁମେ କେବେ ବି ଡ୍ରୁମିଳର ଭୋଗ୍ୟ ହେବ ନାହାଁ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଅବିବେକୀ ହୋଇ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ପିତୃ ତର୍ପଣ, ଯଜ୍ଞ, ପାଷାଣ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଦେବତା ପୂଜାରେ, ସେ ନିଜେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ପତିତ କରେ।