ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସଂଖ୍ୟା କିଏ ଗଣନା କରିପାରିବ, ହେ ପ୍ରଭୁ? ଏହା ଅସମ୍ଭବ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଛି ଏକ ପରମ ସତ୍ୟ ଲୋକ—ଏହା ହେଉଛି ଭୈକୁଣ୍ଠ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶା। ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନିତ୍ୟ ସଙ୍ଗୀ, ଚାରିବାହୁ ଧାରଣ କରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ। ତାପରେ ଅଛି ଗୋଲୋକ, ସେଠାରେ ରାଧାଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଇ ବାହୁ ଧାରଣ କରି ରହନ୍ତି। ସେ ପରମ ଛନ୍ଦ ହେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ସାର୍ବଭୌମ ପ୍ରଭୁ। ତାଙ୍କର ତେଜ ଏମିତି, ଯେଉଁଥିରେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ୱଳ ଅଭାସ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ—ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଚକ୍ର ଭଳି ତାଙ୍କର ରୂପ। ସେ ନବ ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଦୁଇ ବାହୁ ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଯୁବ, ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ମିତମୁଖ, ସେ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ଶିଶୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ। ଏବେ ଦୟାକରି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କର, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଅମରମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଭଳି କହି, ଜନାର୍ଦନ—ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ—ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ ସୂତ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ମାଳତୀ ଗଛର ତଳକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁରୁ ଜଳ ନିର୍ଜୀବ ଦେହରେ ଢାଲିଲେ। ଶିବ ନିଜେ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନର ଦାନ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଜଠରାଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ବାୟୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରାଣ, ଶ୍ୱାସ ଫେରିଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଫେରିଲା। ତଥାପି ଶବ ଉଠିଲାନି, ପୂର୍ବବତ୍ ଅଚେତନ ରହିଗଲା। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ଧର୍ମପରାୟଣା ମହିଳା ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମାଳାବତୀ କହିଲେ: ଯିଏ ବିନା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମାତ୍ର ନିର୍ଜୀବ ଶବ, ସେ ଅସଙ୍ଗ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ। ଯିଏ ପ୍ରକୃତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ପରମରୁ ପରମ। ଯାହାଙ୍କ ସେବାରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ନିରନ୍ତର ଲିନ୍। ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଓ ମନୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ରୂପ ଓ ଅରୂପ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଧୀନ ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ, ପୂଣ୍ୟର ବୀଜ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟାର ଫଳଦାତା। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳର କାରଣ, ସମସ୍ତର ବୀଜ। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଦୟାବଶତଃ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି। ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଚକ୍ରର ଭଳି, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକିଉଠେ। ସେ ନବ ମେଘସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶରଦ ପଦ୍ମର ଭଳି। ସେ ଅନେକ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାମ, ଲାଳିତ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣର ଅଭିନବ ମୂର୍ତ୍ତି। ସେ ଦୁଇ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରିଛନ୍ତି, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେ କେବେ କେବେ ଗୋପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଅନ୍ୟତମ ଅରଣ୍ୟରେ ରହନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଗୋପବେଶ ଧାରଣ କରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଅଛନ୍ତି। ସେ କାମଧେନୁ ଗୋମାତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଶିଶୁର ରୂପ ଧାରଣ କରି। ତାଙ୍କର ମଧୁର ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଚାରିବାହୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରିଚାରକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପଦ୍ମାଙ୍କର ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଶିବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମଙ୍ଗଳଦାୟକ ଶିବ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।