ସହଦେବ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କଲେ, ଯାହାକୁ “ରୋଗସମୁଦ୍ର ନାଶକ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଚ୍ୟବନ ରଚନା କଲେ “ପ୍ରାଣଦାତା” ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଲେଖିଥିଲେ “ସାରସଂଗ୍ରହ”, ଏବଂ ଜବାଲା ରଚନା କଲେ “ଶାସ୍ତ୍ରସାର”। ପୈଳ ଲେଖିଥିଲେ “ରୋଗନିଦାନ”, ଏବଂ କରଥ ଲେଖିଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗ୍ରନ୍ଥ “ସର୍ବସ୍ଥିତି”। ଏହି ଷୋଳ ଗ୍ରନ୍ଥ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ବିଜ୍ ଭାବେ ବିବେଚିତ। ଜ୍ଞାନର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆୟୁର୍ବେଦ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବା ପରେ, ଏହି ସବୁ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଅନୁସୂଚିତ ଭାବେ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ “ଭାସ୍କର ସଂହିତା” ରଚିତ ହେଲା। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋଗର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଏବଂ ବେଦନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ। ଯିଏ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣିଛନ୍ତି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ନିଖୁତ, ସେଇ ଏହି ଜ୍ଞାନର ସୂତ୍ରଧାର। ସମସ୍ତ ରୋଗର ମୂଳ ହେଉଛି ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରତିବନ୍ଧ୍ୟ ଜ୍ୱର। ଏହା ଭୟଙ୍କର ତିନିପାଦ, ତିନିମୁଣ୍ଡ, ଛଅହାତ, ନଅଟି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଲଘୁ ଅନଳ ଏହାର ମୂଳ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଲଘୁ ଅନଳ ରହିଛି—ବାତଜ, ପିତ୍ତଜ ଏବଂ କଫଜ। ପଣ୍ଡୁ, କମଳା, କୁଷ୍ଠ, ଶୋଥ, ପ୍ଳୀହା, ଶୂଳକ, ମୁତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ର, ଗୁଦରୋଗ, ରକ୍ତଦୁଷ୍ଟିଜନିତ ରୋଗ, ଭ୍ରମରୀ, ତ୍ରିଦୋଷଜ ରୋଗ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଶୂଚୀ ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁର କନ୍ୟାମାନେ, ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏହାର ଅପରାଜିତ କୁମାରୀ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଚିକିତ୍ସା ଓ ସଂୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗମାନେ ଆସିପାରିବେନି। ନିୟମିତ ଚକ୍ଷୁ ପରିଷ୍କାର, ବ୍ୟାୟାମ, ଏବଂ ପାଦ ତଳରେ ତେଲ ମାଲିଶ କରିବା ଉଚିତ। ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଅଳ୍ପ ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶ କରି, ସଂଯମରେ ଚାଲିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଗଡ଼ିଆ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ, ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଏବଂ ବାୟୁ ସ୍ପର୍ଶ ରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେନାହିଁ। ବର୍ଷାରେ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ସ୍ନାନ ଏବଂ ଘନ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶରତ୍କାଳରେ କଠୋରତା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏ ସମୟରେ ଅନ୍ୟେଁଯାଏ ଘୁଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଶୀତକାଳରେ ଗଡ଼ିଆ ସ୍ନାନ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଜା ଉଷ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ତାଜା ମାଂସ, ନୂଆ ଚାଉଳ ଏବଂ ଯୁବତୀ ଦୁଧ ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ଭୋକ ଲାଗିଲେ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ତରସ ଲାଗିଲେ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ। ଦହି, ଘୃତ, ତାଜା ମଖନ, ଗୁଡ଼, ଶୁଖିଲା ମାଂସ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାଜା ନ ଥିବା ଦହି, ଏହି ସବୁ ରାତିରେ ଦହି ଭୋଜନ, ବେଶ୍ୟା ଓ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କରିବା ଅପବିତ୍ର। ଯଦି ଏମିତି ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ରଜସ୍ୱଳା, ବେଶ୍ୟା, ବନ୍ଧ୍ୟା, ବୃଦ୍ଧା ଦାମିନୀଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ତୁଳ୍ୟ ପାପ ଲାଗେ। ପାପ ସଦା ରୋଗ ସହ ଥାଏ; ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ। ପାପରୁ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପାପରୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେ। ଏହିପରି, ପାପ ଏକ ମହାଶତ୍ରୁ, ଦୋଷର ମୂଳ ଏବଂ ଅଶୁଭତାର ବିଜ। ଯିଏ ନିଜ କର୍ମ ଏବଂ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ଦୀକ୍ଷିତ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଲିନ, ଯିଏ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରେ, ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା କଠିନ ରୋଗମାନେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିପାରେନାହିଁ। ଜ୍ୱର ସମସ୍ତ ରୋଗର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେପରି ଏହି ରୋଗମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଏହାମାନେ ଦେହୀ ଜୀବରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।