ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଚାରିଟି ବେଦ—ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ, ଏବଂ ଅଥର୍ବ—ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମଙ୍ଗଳର ନିବାସସ୍ଥଳ ଭାବେ ପରିଚିତ । ପ୍ରଜାପତି ଏହି ବେଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ପରେ ପ୍ରଭୁ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ନିର୍ମାଣ କରି, ଏହାକୁ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଦେଲେ । ଭାସ୍କର ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ରଚିତ ଆୟୁର୍ବେଦ ଦାନ କଲେ । ଏହି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ସେମାନେ ରଚିଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଚିରକାଳରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେମାନେ ହେଲେ—ଦେବତାଙ୍କ ସେବକ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, କାଶୀର ରାଜା, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁଅମାନେ; ତଦୁପରି ଜବାଲା, ଜଜାଳି, ପୈଳ, କରଥ, ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ‘ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ରର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ’ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ । ଦିଭୋଦାସ ରଚିଲେ ‘ଚିକିତ୍ସା ଦର୍ପଣ’ । ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଲେଖିଥିଲେ ‘ଚିକିତ୍ସା ସାର’, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ । ସହଦେବ ଲେଖିଲେ ‘ରୋଗସାଗର ଭଞ୍ଜନ’ । ପୂଜ୍ୟ ମୁନି ଚ୍ୟବନ ଲେଖିଲେ ‘ଆୟୁଷ୍ୟଦାୟକ’ । ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ଲେଖିଲେ ‘ସାରସଙ୍ଗ୍ରହ’, ଏବଂ ଜବାଲା ଲେଖିଲେ ‘ଶାସ୍ତ୍ର ସାର’ । ପୈଳ ଲେଖିଲେ ‘ରୋଗ ନିଦାନ’, କରଥ ଲେଖିଲେ ‘ସର୍ବାଧାର’ । ଏହି ସୋଳଟି ଗ୍ରନ୍ଥ ହେଉଛି ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳବୀଜ । ପରେ, ଜ୍ଞାନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆୟୁର୍ବେଦ ସାଗରକୁ ମଥି, ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଦେଖି ଦେବତା ଭାସ୍କର ସଂହିତା ରଚନା କଲେ । ଏହି ଆୟୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ରୋଗର ସଠିକ୍ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ବେଦନାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମ୍ଭବ । ଯିଏ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣେ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ନିପୁଣ, ସେଉଁଠି ଏହାର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ । ସମସ୍ତ ରୋଗର ମୂଳ ହେଉଛି ଜ୍ୱର, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର । ଏହି ଜ୍ୱର ତିନିଟି ପାଦ, ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ଛଅଟି ହାତ ଏବଂ ନଅଟି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି । ଏହାର ମୂଳ କ୍ଷୀଣ ଅଗ୍ନି, ଯାହା ତିନି ପ୍ରକାରର—ବାତଜ, ପିତ୍ତଜ, କଫଜ । ଏହି ଅଗ୍ନି କ୍ଷୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁ, କମଳା, କୁଷ୍ଠ, ଶୋଥ, ପ୍ଳୀହା, ଶୂଳ, ମୁତ୍ର କ୍ରିମି, ଗୁଦ ଗଠ, ରକ୍ତ ଦୁଷ୍ଟି ଜନିତ ରୋଗ, ଭ୍ରମରୀ, ତ୍ରିଦୋଷ ଜନିତ ରୋଗ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଶୂଚୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ରୋଗ ମୃତ୍ୟୁର କନ୍ୟାମାନେ, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କ ଅପରାଜିତା ଦୁହିତା । ଯିଏ ନିୟମିତ ଉପାୟ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ସଂଯମୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏନାହିଁ । ନିୟମିତ ଚକ୍ଷୁ ପରିଷ୍କାର, ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ପାଦ ତଳରେ ତେଲ ମାଲିଶ କରିବା ଉତ୍ତମ । ବସନ୍ତରେ ଅଳ୍ପ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ହଳକା ଚାଲିବା ଉପକୃତିକର । ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ତୁଳସୀକୁଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଚନ୍ଦନ ଲେପ କରିବା ଏବଂ ବାୟୁ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେନାହିଁ । ବର୍ଷାକାଳରେ ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ଘନ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଶରତ୍କାଳରେ କଠୋର ଆଚରଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏବଂ ଏ ସମୟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍ । ଶୀତକାଳରେ ଗହ୍ୱର ଜଳରେ ସ୍ନାନ, ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉପକୃତ । ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶୀତ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଏବଂ ତାଜା ଉଷ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ତାଜା ମାଂସ, ନୂଆ ଚାଉଳ, ତରୁଣୀ ଦୁଧ ଏହି ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ । ଭୋକ ଲାଗିଲେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦହି, ଘିଅ, ତରୁଣ ମଖନ ଏବଂ ଗୁଡ଼ ଭଲ । ପୁରୁଣା ମାଂସ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୁରୁଣା ଦହି ଏବଂ ଏମିତି ଅପରିପକ୍ୱ ଦହି ରାତିରେ ଖାଇବା, ବେଶ୍ୟା ଓ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିରୋଗ ଏବଂ ସୁଖୀ ହୁଏ ।