नारायण उवाच मेघगम्भीरया वाचा तमुवाच जगत्पतिः
नारायण म्हणाले— जगाचा स्वामी गडगडणाऱ्या मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्याला म्हणाला.
विष्णुरुवाच अस्य रामस्य रक्षार्थं कृष्णभक्तस्य साम्प्रतम्
विष्णू म्हणाले— या रामाचे, जो आता कृष्णभक्त आहे, त्याच्या रक्षणासाठी,
नैतेषां कृष्णभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित्
या कृष्णभक्तांना कुठेही कधीच कोणतेही अपयश येत नाही.
नाहं पाता गुरौ रुष्टे बलवद्गुरुहेलनम्
गुरु रागावला असता किंवा गुरुला अवमान केल्याचा मोठा अपराध मीही क्षमा करत नाही.
मान्यः पूज्यश्च सर्वेभ्यः सर्वेषां जनको भवेत्
गुरु सर्वांनी मानावा, पूजावा; तो सर्वांचा पिता मानावा.
जनको जन्मदानाच्च पालनाच्च पिता नृणाम् 3.44.
कारण जन्म देतो आणि पालन करतो म्हणून वडील माणसांचा जनक समजला जातो.
पितुः शतगुणं माता पोषणाद्गर्भधारणात्
आई वडिलांपेक्षा शंभरपट मोठी आहे, कारण ती पोषण करते आणि पोटात वाढवते.
मातुः शतगुणं वन्द्यः पूज्यो मान्योऽन्नदायकः
आईपेक्षा शंभरपट जास्त मान, पूजा आणि सन्मान अन्न देणाऱ्याला द्यावा.
अन्नदातुः शतगुणोऽभीष्टदेवः परः स्मृतः
अन्न देणाऱ्यापेक्षा शंभरपट श्रेष्ठ आपला प्रिय देव मानला जातो.
अज्ञानतिमिराच्छन्नं ज्ञानदीपेन चक्षुषा
अज्ञानाच्या अंधाराने झाकलेला जीव, गुरुने दिलेल्या ज्ञानरूपी दिव्याने तप आणि यज्ञातील सुख मिळवतो.
गुरुदत्तेन मन्त्रेण तपसेष्टसुखं लभेत्
गुरुने दिलेल्या मंत्राने तप आणि यज्ञाचे सुख मिळते.
सर्वं जयति सर्वत्र विद्यया गुरुदत्तया
गुरुने दिलेल्या विद्येने सर्वत्र सर्व काही जिंकता येते.
विद्यान्धो वा धनान्धो वा यो मूढो न भजेद्गुरुम्
ज्ञानाने किंवा धनाने अंध असो, जो मूर्ख गुरुची सेवा करत नाही,
दरिद्रं पतितं क्षुद्रं नरबुद्ध्याऽऽचरेद्गुरुम्
तो गुरु गरीब, पतित किंवा नीच असला तरीही, मानवी बुद्धीने विचार न करता त्याची सेवा करावी.
पितरं मातरं भार्य्यां गुरुपत्नीं गुरुं परम्
वडील, आई, पत्नी, गुरूंची पत्नी आणि गुरू हे सर्वश्रेष्ठ मानले जातात.
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः 3.44.
गुरू म्हणजे ब्रह्मा, गुरू म्हणजे विष्णू, आणि गुरू म्हणजेच महेश्वर देव आहेत.
गुरुश्चन्द्रस्तथेन्द्रश्च वायुश्च वरुणोऽनलः
गुरू हे चंद्र, इंद्र, वायू, वरुण आणि अग्नी हेसुद्धा आहेत.
नास्ति वेदात्परं शास्त्रं नहि कृष्णात्परः सुरः
वेदांपेक्षा श्रेष्ठ ग्रंथ नाही आणि श्रीकृष्णापेक्षा श्रेष्ठ देव नाही.
नास्ति क्षमावती भूमेः पुत्रान्नास्त्यपरः प्रियः
पृथ्वीइतकी क्षमाशील कोणी नाही आणि मुलापेक्षा प्रिय कोणी नाही.
शालग्रामात्परो यन्त्रो न क्षेत्रं भारतात्परम्
शाळग्रामासारखा पवित्र दगड नाही आणि भारतभूमीपेक्षा श्रेष्ठ भूमी नाही.
मोक्षदानां यथा काशी वैष्णवानां यथा शिवः
मुक्ती देणाऱ्या स्थळांमध्ये काशी श्रेष्ठ आहे, तसेच वैष्णवांमध्ये शंकर श्रेष्ठ आहेत.
न च विद्यासमो बन्धुर्नास्ति कश्चिद्गुरोः परः
विद्येसारखा मित्र नाही आणि गुरूपेक्षा श्रेष्ठ कोणी नाही.
गुरुस्त्रियां च पुत्रे चाप्यभवद्रामहेलनम्
गुरू, स्त्री आणि पुत्र यांच्याशी अवमान्य वागणूक रामालाही झाली होती.
नारायण उवाच उवाच भगवांस्तत्र सत्यसारं परं वचः
नारायण म्हणाले: तेथे भगवंतांनी सत्य आणि सार्थक असे परम वचन सांगितले.
श्रीविष्णुरुवाच नीतियुक्तं वेदसारं परिणामसुखावहम्
श्रीविष्णू म्हणाले: जे नीतीयुक्त आणि वेदांचा सार आहे, ते शेवटी सुख देणारे असते.
यथा ते गजवक्त्रश्च कार्त्तिकेयश्च पार्वति ।। । तथा परशुरामश्च भार्गवो नात्र संशयः ।। 3.44.
जसे गजवक्त्र आणि कार्तिकेय पार्वतीचे पुत्र आहेत, तसेच भृगुवंशीय परशुरामही तिचेच पुत्र आहेत, याबद्दल शंका नाही.
नास्त्येषु स्नेहभेदश्च तव वा शंकरस्य च
त्यांच्यात किंवा तुझ्यात आणि शंकरात प्रेमाचा भेद नाही.
पुत्रेण सार्द्धं पुत्रस्य विवादो दैवदोषतः
पुत्र आणि वडील यांच्यात दैवदोषामुळे वाद झाला.
पुत्राभिधानं वेदेषु पश्य वत्से वरानने
हे बाळ, हे सुंदर मुखवाली, वेदांमध्ये 'पुत्र' हे नाव कसे आले आहे ते पाहा.
पुत्रनामाष्टकं स्तोत्रं सामवेदोक्तमीश्वरि
हे ईश्वरी, सामवेदात पुत्राची आठ नावे असलेले स्तोत्र सांगितले आहे.