गणपतिरुवाच पितुर्भ्रातुर्मुखाज्ज्ञानं दुर्लभं भाग्यवाँल्लभेत्
गणपती म्हणाले: वडील किंवा भाऊ यांच्या तोंडून मिळणारे ज्ञान फार दुर्मिळ असते; ते फक्त भाग्यवानांनाच मिळते.
श्रुतं ज्ञानं विशिष्टं च ज्ञानिनामपि दुर्लभम्
ऐकलेले ज्ञान, आणि जे श्रेष्ठ आहे असे ज्ञान, ते सुद्धा ज्ञानी लोकांनाही सहज मिळत नाही.
यो निर्गुणः स निर्लिप्तः शक्तिभिर्न हि संयुतः
जो निर्गुण आहे, तो कुठल्याही गोष्टीला लागून राहत नाही; त्याच्याजवळ कोणतीही शक्ती नसते.
यावन्ति च शरीराणि भोगार्हाणि महामुने
महामुने, जितकी शरीरं भोगासाठी योग्य आहेत—
ध्यायन्ति योगिनस्तं च शुद्धज्योतिस्स्वरूपिणम्
योगी त्या शुद्ध प्रकाशमय स्वरूप असलेल्या त्याचाच ध्यान करतात.
वैष्णवास्ते नमस्यन्ति भक्तानुग्रहकारकम्
वैष्णव लोक त्याची पूजा करतात, कारण तो भक्तांवर कृपा करणारा आहे.
ज्योतिरभ्यन्तरे नित्यं शरीरं श्यामसुन्दरम् 3.42.
त्या प्रकाशात नेहमीच श्यामसुंदराचे सुंदर शरीर आहे.
अतीवामूल्यसद्रत्नभूषणैश्च विभूषितम्
ते शरीर अतिशय मौल्यवान रत्नांच्या दागिन्यांनी सजवलेले आहे.
तदा दास्ये नियुक्तास्ते भवन्त्येवेश्वरेच्छया
त्या वेळी, जे दास म्हणून नेमलेले आहेत, ते सर्व काही ईश्वराच्या इच्छेनेच करतात.
यदा सृष्ट्युन्मुखः कृष्णः ससृजे प्रकृतिं मुदा । तद्योनौ ह्यर्पितं वीर्यं वीर्य्याड्डिम्भो बभूव ह
जेव्हा कृष्णाने सृष्टीसाठी आनंदाने प्रकृतीची निर्मिती केली, तेव्हा त्या गर्भात ठेवलेले बीज डिंब झाले.
दिव्येन लक्षवर्षेण गर्भाड्डिम्भो विनिर्गतः
दिव्य शंभर हजार वर्षांनंतर, तो गर्भ बाहेर आला.
निश्श्वासेन समं भ्रातर्मुखबिन्दुर्विनिर्गतः
त्याच्या श्वासाबरोबरच, भावाच्या तोंडातून एक थेंब बाहेर पडला.
तज्जले च स्थितो डिम्भो दिव्यवर्षाणि लक्षकम्
तो डिंब त्या पाण्यात दिव्य शंभर हजार वर्षे राहिला.
यावन्ति गात्रलोमानि तस्य सन्ति महात्मनः
त्या महात्म्याच्या शरीरावर जितके केस आहेत—
तत्रैव प्रतिविध्यण्डे ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
त्याच्याच प्रत्येक अंड्यात ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर वास करतात.
महाविराडाश्रयश्च सर्वस्य च जनस्य च
तो महाविराटाचा आणि सर्व जीवांचा आधार आहे.
महाविष्णुश्च कलया ततः क्षुद्रविराडभूत् 3.42.
महाविष्णुच्या अंशातूनच पुढे लहान विराट उत्पन्न झाला.
विष्णुस्तदंशः पाता यः श्वेतद्वीपनिवासकृत्
विष्णुचा अंश म्हणजे तो रक्षक, जो श्वेतद्वीपात वास करतो.
स्वयं च स्वांशकलया नानामूर्त्तिधरो हरिः
हरि स्वतः आपल्या अंशाने आणि शक्तीने अनेक रूपे धारण करतो.
कथं लज्जादिरहितः स च स्वच्छामयो महान्
तो पूर्णपणे निर्मळ असूनही त्याच्यात लज्जा वगैरे का नाहीत, असे कसे?
लज्जा नास्त्येव लज्जाया मतोऽयं सर्वसम्मतः
तिच्यात खरंच लज्जा नाही; हे सर्वांनी मान्य केले आहे.
सर्वशक्तिमती दुर्गा प्रकृत्या सा च शैलजा
सर्व शक्ती असलेली दुर्गा स्वभावाने शैलराजाची कन्या आहे.
पञ्चधा प्रकृतिर्या च श्रीकृष्णस्य बभूव ह
ती प्रकृती, जी पाच प्रकारांनी प्रकट झाली, ती श्रीकृष्णाचीच होती.
प्राणाधिष्ठातृदेवी या कृष्णस्य परमात्मनः
जी कृष्ण या परमात्म्याच्या प्राणांचे अधिष्ठान करणारी देवी आहे.
विद्याधिष्ठातृदेवी या सावित्री ब्रह्मणः प्रिया
ज्ञानाचे अधिष्ठान करणारी देवी सावित्री, ती ब्रह्माची प्रिय आहे.
सरस्वती द्विधा भूत्वा कृष्णस्य मुख निर्गता
सरस्वती दोन रूपे घेऊन कृष्णाच्या मुखातून प्रकट झाली.
बुद्ध्यधिष्ठातृदेवी या ज्ञानसूः शक्तिसंयुता 3.42.
बुद्धीचे अधिष्ठान करणारी, ज्ञानाचा स्रोत आणि शक्तिसंपन्न अशी देवी.
प्रकृतिः पञ्चधा भ्रातर्गोलोके च बभूव ह
भाऊ, प्रकृती गोलोकातही पाच प्रकारांनी प्रकट झाली.
विप्रेन्द्र नित्यं वैकुण्ठं ब्रह्माण्डात्परमुच्यते
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, वैकुंठ नेहमी ब्रह्मांडापेक्षा वरचे मानले जाते.
तत्र नारायणो देवः कृष्णार्द्धांशश्चतुर्भुजः
तेथे नारायण, जो कृष्णाचा अर्धा अंश आहे, चार हातांनी विराजमान आहे.