कुतो ज्वरो ज्वरं हन्ति व्याधिं व्याधिश्च जीर्यति
जो तापाचा नाश करतो, त्याला ताप कसा होईल? आणि आजार स्वतःच नष्ट होतो.
स्रष्टारं सृजते स्रष्टा पाता किं पाति ते मते
निर्माता दुसऱ्या निर्मात्याची निर्मिती करतो; तुझ्या मते रक्षण करणारा काय रक्षण करतो?
निद्रा निद्रां च शोभां श्रीः शान्तिः शांतिं च ते मते आत्मनः परमात्माऽस्ति शक्तिः शक्त्या बिभेति किम्
झोप झोप आणते, सौंदर्य सौंदर्य निर्माण करते, समृद्धी समृद्धी देते आणि शांतता शांतता देते — तुझ्या मते. आत्म्यात परमात्मा आहे; मग शक्तीला शक्तीची भीती कशाला?
कामक्रोधौ लोभमोहौ स्वात्मनैते न बाधिताः
काम, क्रोध, लोभ आणि मोह हे खऱ्या आत्म्याला त्रास देत नाहीत.
ज्ञानबुद्ध्योः को विकारो जरां नो बाधते जरा
ज्ञान आणि बुद्धीमध्ये काय बदल होतो? वार्धक्य वार्धक्याला त्रास देत नाही.
हर्षो मुदं किं प्राप्नोति शोकं शोको न बाधते
आनंदाला आनंद मिळतो का? दुःख दुःखाला त्रास देत नाही.
मेधाया धारणा शक्तिः स्मृतेर्वा स्मरणं कुतः 3.42.
बुद्धीला आठवण ठेवण्याची शक्ती कुठून येते? आणि स्मृतीला आठवण येण्याचे कारण काय?
विपरीतमतो भ्रातस्त्वयैवाचरितोऽधुना
म्हणून, भाऊ, तू योग्यतेच्या विरुद्ध वागला आहेस.
इत्युक्त्वा चापि परशुरामश्शश्वत्प्रहस्य सः
असं म्हणून परशुराम हसले.
तच्च रामवचः श्रुत्वा जितक्रोधो गणेश्वरः
रामाचे ते शब्द ऐकून, क्रोधावर विजय मिळवलेल्या गणेश्वराने ते लक्षपूर्वक ऐकले.
गणपतिरुवाच पितुर्भ्रातुर्मुखाज्ज्ञानं दुर्लभं भाग्यवाँल्लभेत्
गणपती म्हणाले: वडील किंवा भाऊ यांच्या तोंडून मिळणारे ज्ञान फार दुर्मिळ असते; ते फक्त भाग्यवानांनाच मिळते.
श्रुतं ज्ञानं विशिष्टं च ज्ञानिनामपि दुर्लभम्
ऐकलेले ज्ञान, आणि जे श्रेष्ठ आहे असे ज्ञान, ते सुद्धा ज्ञानी लोकांनाही सहज मिळत नाही.
यो निर्गुणः स निर्लिप्तः शक्तिभिर्न हि संयुतः
जो निर्गुण आहे, तो कुठल्याही गोष्टीला लागून राहत नाही; त्याच्याजवळ कोणतीही शक्ती नसते.
यावन्ति च शरीराणि भोगार्हाणि महामुने
महामुने, जितकी शरीरं भोगासाठी योग्य आहेत—
ध्यायन्ति योगिनस्तं च शुद्धज्योतिस्स्वरूपिणम्
योगी त्या शुद्ध प्रकाशमय स्वरूप असलेल्या त्याचाच ध्यान करतात.
वैष्णवास्ते नमस्यन्ति भक्तानुग्रहकारकम्
वैष्णव लोक त्याची पूजा करतात, कारण तो भक्तांवर कृपा करणारा आहे.
ज्योतिरभ्यन्तरे नित्यं शरीरं श्यामसुन्दरम् 3.42.
त्या प्रकाशात नेहमीच श्यामसुंदराचे सुंदर शरीर आहे.
अतीवामूल्यसद्रत्नभूषणैश्च विभूषितम्
ते शरीर अतिशय मौल्यवान रत्नांच्या दागिन्यांनी सजवलेले आहे.
तदा दास्ये नियुक्तास्ते भवन्त्येवेश्वरेच्छया
त्या वेळी, जे दास म्हणून नेमलेले आहेत, ते सर्व काही ईश्वराच्या इच्छेनेच करतात.
यदा सृष्ट्युन्मुखः कृष्णः ससृजे प्रकृतिं मुदा । तद्योनौ ह्यर्पितं वीर्यं वीर्य्याड्डिम्भो बभूव ह
जेव्हा कृष्णाने सृष्टीसाठी आनंदाने प्रकृतीची निर्मिती केली, तेव्हा त्या गर्भात ठेवलेले बीज डिंब झाले.
दिव्येन लक्षवर्षेण गर्भाड्डिम्भो विनिर्गतः
दिव्य शंभर हजार वर्षांनंतर, तो गर्भ बाहेर आला.
निश्श्वासेन समं भ्रातर्मुखबिन्दुर्विनिर्गतः
त्याच्या श्वासाबरोबरच, भावाच्या तोंडातून एक थेंब बाहेर पडला.
तज्जले च स्थितो डिम्भो दिव्यवर्षाणि लक्षकम्
तो डिंब त्या पाण्यात दिव्य शंभर हजार वर्षे राहिला.
यावन्ति गात्रलोमानि तस्य सन्ति महात्मनः
त्या महात्म्याच्या शरीरावर जितके केस आहेत—
तत्रैव प्रतिविध्यण्डे ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
त्याच्याच प्रत्येक अंड्यात ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर वास करतात.
महाविराडाश्रयश्च सर्वस्य च जनस्य च
तो महाविराटाचा आणि सर्व जीवांचा आधार आहे.
महाविष्णुश्च कलया ततः क्षुद्रविराडभूत् 3.42.
महाविष्णुच्या अंशातूनच पुढे लहान विराट उत्पन्न झाला.
विष्णुस्तदंशः पाता यः श्वेतद्वीपनिवासकृत्
विष्णुचा अंश म्हणजे तो रक्षक, जो श्वेतद्वीपात वास करतो.
स्वयं च स्वांशकलया नानामूर्त्तिधरो हरिः
हरि स्वतः आपल्या अंशाने आणि शक्तीने अनेक रूपे धारण करतो.
कथं लज्जादिरहितः स च स्वच्छामयो महान्
तो पूर्णपणे निर्मळ असूनही त्याच्यात लज्जा वगैरे का नाहीत, असे कसे?