एवंरूपं परं बिभ्रद्भगवानेक एव सः
अशा प्रकारे, हा परम सुंदर रूप धारण करून, भगवंत एकटाच अस्तित्वात होता.
सौतिरुवाच निर्जन्तु निर्जलं घोरं निर्वातं तमसा वृतम्
सौतिने सांगितले: जिथे कोणतीही सृष्टी नव्हती, पाणी नव्हते, भयावह, वारा नव्हता आणि सर्वत्र अंधार पसरलेला होता—
वृक्षशैलसमुद्रादिविहीनं विकृताकृतम्
झाडे, डोंगर, समुद्र आणि अशा गोष्टी नसलेल्या, विचित्र स्वरूपाचे ते स्थान होते.
आलोच्य मनसा सर्वमेक एवासहायवान्
हे सर्व मनात विचार करून, तो एकटाच, कोणाच्याही मदतीशिवाय होता—
आविर्बभूवुः सर्गादौ पुंसो दक्षिणपार्श्वतः
सृष्टीच्या सुरुवातीला, पुरुषाच्या दक्षिण बाजूने जीव प्रकट झाले.
ततो महानहङ्कारः पञ्चतन्मात्र एव च
मग मोठा अहंकार आणि पाच सूक्ष्म तत्त्वे उत्पन्न झाली.
आविर्बभूव पश्चात्स्वयं नारायणः प्रभुः
नंतर स्वतः नारायण प्रभू प्रकट झाले.
शंखचक्रगदापद्मधरः स्मेरमुखाम्बुजः
त्यांच्या हाती शंख, चक्र, गदा आणि कमळ होते; त्यांच्या कमळासारख्या मुखावर हसू फुलले होते.
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीविधिः श्रीविभावनः
त्यांच्या छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह होता, ते श्रीचे निवासस्थान, श्रीचा उद्गम आणि समृद्धीचे मूळ होते.
कामदेवप्रभामृष्टरूपलावण्यसुन्दरः
कामदेवाच्या तेजाने उजळलेले, सुंदर रूप आणि मोहकता असलेले होते.
नारायण उवाच कारणं कारणानां च कर्म तत्कर्मकारणम् ।। 1.3.
नारायण म्हणाले: सर्व कारणांचे कारण आणि त्या कर्माचे कारण असलेले कर्म.
तपस्तत्फलदं शश्वत्तपस्वीशं च तापसम्
तप, त्याचे शाश्वत फळ, तपस्वींचा स्वामी आणि स्वतः तपस्वी.
निष्कामं कामरूपं च कामघ्नं कामकारणम्
निष्काम, पण इच्छारूप, इच्छा नष्ट करणारा आणि इच्छेचे मूळ.
वेदरूपं वेदभवं वेदोक्तफलदं फलम्
वेदरूप, वेदांचा उद्गम, वेदांनी सांगितलेले फळ आणि तेच फळ.
इत्युक्त्वा भक्तियुक्तश्च स उवास तदाज्ञया
असे सांगून, भक्तिभावाने भरून, तो त्या आज्ञेने तिथेच राहिला.
नारायणकृतं स्तोत्रं यः पठेत्सुसमाहितः
जो कोणी नारायणाने रचलेले स्तोत्र एकाग्रतेने म्हणतो—
पुत्रार्थी लभते पुत्रं भार्य्यार्थी लभते प्रियाम्
पुत्राची इच्छा करणाऱ्याला पुत्र मिळतो; पत्नीची इच्छा करणाऱ्याला प्रिय पत्नी मिळते.
कारागारे विपद्ग्रस्तः स्तोत्रेणानेन मुच्यते
ज्याला कारागृहात किंवा संकटात अडकले आहे, त्याला या स्तोत्रामुळे मुक्ती मिळते.
सौतिरुवाच शुद्धस्फटिकसङ्काशः पञ्चवक्त्रो दिगम्बरः
सौतिने सांगितले : तो स्वच्छ स्फटिकासारखा उजळ दिसत होता, त्याला पाच तोंडे होती आणि तो दिशाच वस्त्र म्हणून परिधान करून उभा होता.
तप्तकाञ्चनवर्णाभ जटाभारधरो वरः
त्याचे रूप तापलेल्या सोन्यासारखे तेजस्वी होते, त्याच्या डोक्यावर जटांचा भार होता आणि तो अतिशय श्रेष्ठ दिसत होता.
त्रिशूलपट्टिशधरो जपमालाकरः परः 1.3.
त्याच्या हातात त्रिशूल आणि भाला होता, तो जपमाळही धरून होता आणि तो सर्वश्रेष्ठ होता.
मृत्योर्मृत्युरीश्वरश्च मृत्युर्मृत्युञ्जयः शिवः
तो मृत्यूच्याही मृत्यूला हरवणारा, सर्वांचा ईश्वर, मृत्यूवर विजय मिळवणारा, शिव आहे.
पूर्णचन्द्रप्रभामृष्टमुखदृश्यो मनोहरः
त्याचे तोंड आणि नजर पूर्ण चंद्रासारखी तेजस्वी व मोहक होती.
श्रीकृष्पुरतः स्थित्वा तुष्टाव तं पुटाञ्जलिः
श्रीकृष्णासमोर उभा राहून, त्याने हात जोडून त्याचे स्तवन केले.
महादेव उवाच प्रवरं जयदानां च वन्दे तमपराजितम्
महादेव म्हणाले : विजय आणि वर देणाऱ्या त्या अजिंक्याला मी वंदन करतो.
विश्वं विश्वेश्वरेशं च विश्वेशं विश्वकारणम्
तोच हे विश्व आहे, विश्वाच्या सर्व प्रभूंचा प्रभू आहे, विश्वाचा स्वामी आणि विश्वाचा कारण आहे.
विश्वरक्षाकारणं च विश्वघ्नं विश्वजं परम्
तो विश्वाच्या रक्षणाचे कारण आहे, विश्वाचा संहार करणारा आणि विश्वातून प्रकटलेला सर्वोच्च आहे.
तेजःस्वरूपं तेजोदं सर्वतेजस्विनां वरम् नारायणं च संभाष्य स उवास तदाज्ञया
त्याचे स्वरूपच तेज आहे, तो तेज देणारा आहे, सर्व तेजस्वींमध्ये श्रेष्ठ आहे; नारायणाशी बोलून, तो त्याच्या आज्ञेने तिथेच राहिला.
इति शम्भुकृतं स्तोत्रं यो जनः संयतः पठेत्
जो कोणी संयमाने शंभूने रचलेले हे स्तोत्र पठण करतो—
सन्ततं वर्द्धते मित्रं धनमैश्वर्य्यमेव च
—त्याचे मित्र, धन आणि ऐश्वर्य सतत वाढत जाते.