महादेव उवाच निर्लिप्तं परमात्मानं नमाम्यखिलकारणम्
महादेव म्हणाले: मी निःस्पृह, सर्व कारणांचा आधार असलेल्या परमात्म्याला वंदन करतो.
स्थूलात्स्थूलतमं देवं सूक्ष्मात्सूक्ष्मतमं परम्
जो स्थूलाहूनही स्थूल, सूक्ष्माहूनही सूक्ष्म आणि सर्वश्रेष्ठ आहे, त्या देवतेला मी वंदन करतो.
साकारं च निराकारं सगुणं निर्गुणं प्रभुम्
जो साकार आणि निराकार, सगुण आणि निर्गुण असा प्रभू आहे.
अतीव कमनीयं च रूपं निरुपमं विभुम् 3.32.
त्याचे रूप अत्यंत सुंदर, अद्वितीय आणि सर्वत्र व्यापलेले आहे.
कर्म्मणः कर्मरूपं तं साक्षिणं सर्वकर्मणः
तो सर्व कर्मांचा साक्षी आहे आणि तोच प्रत्यक्ष कृतीचे रूप आहे.
स्रष्टा पाता च संहर्ता कलया मूर्तिभेदतः
स्वतःच्या अंशाने आणि विविध रूपांनी तो सृष्टीचा कर्ता, पालन करणारा आणि संहार करणारा आहे.
स्वयं प्रकृतिरूपश्च मायया च स्वयं पुमान्
तो स्वतःच प्रकृतीचे रूप आहे आणि आपल्या मायेमुळे तोच पुरुष आहे.
स्त्रीपुन्नपुंसकं रूपं यो बिभर्ति स्वमायया
तो आपल्या मायेमुळे स्वतः स्त्री, पुरुष आणि नपुंसक अशी रूपे धारण करतो.
तारकं सर्वदुःखानां सर्वकारणकारणम्
तो सर्व दुःखांतून तारणारा आहे आणि सर्व कारणांचा मूळ कारण आहे.
तेजस्विनां रविर्यो हि सर्वजातिषु वाडवः
तेजस्वींमध्ये तो सूर्य आहे आणि सर्व प्राण्यांमध्ये तो अग्नी आहे.
रुद्राणां वैष्णवानां च ज्ञानिनां यो हि शङ्करः
रुद्रांमध्ये, वैष्णवांमध्ये आणि ज्ञानी लोकांमध्ये तोच शंकर आहे.
प्रजापतीनां यो ब्रह्मा सिद्धानां कपिलः स्वयम्
प्रजापतींमध्ये तो ब्रह्मा आहे आणि सिद्धांमध्ये तोच कपिल आहे.
देवानां यो हि विष्णुश्च देवीनां प्रकृतिः स्वयम् नारीणां शतरूपा च बहुरूपं नमाम्यहम्
देवतांमध्ये तो विष्णू आहे, देवींमध्ये तोच प्रकृती आहे, स्त्रियांमध्ये शतरूपा आहे; त्या अनेक रूपधारीस मी वंदन करतो.
ऋतूनां यो वसन्तश्च मासानां मार्गशीर्षकः 3.32.
ऋतूंमध्ये तो वसंत आहे आणि महिन्यांमध्ये मार्गशीर्ष आहे.
सागरः सरितां यश्च पर्वतानां हिमालयः
नद्यांमध्ये तो सागर आहे आणि पर्वतांमध्ये हिमालय आहे.
पत्राणां तुलसीपत्रं दारुरूपेषु चन्दनम्
पानांमध्ये तो तुळशीचे पान आहे आणि लाकडांमध्ये चंदन आहे.
पुष्पाणां पारिजातश्च सस्यानां धान्यमेव च
फुलांमध्ये तो पारिजात आहे आणि धान्यांमध्ये तांदूळ आहे.
ऐरावतो गजेन्द्राणां वैनतेयश्च पक्षिणाम्
गजेंद्रांमध्ये तो ऐरावत आहे आणि पक्ष्यांमध्ये तो गरुड आहे.
तैजसानां सुवर्णं च धान्यानां यव एव च
तेजस्वी वस्तूंमध्ये तो सुवर्ण आहे आणि धान्यांमध्ये तो ज्वारी आहे.
यक्षाणां च कुबेरो यो ग्रहाणां च बृहस्पतिः
यक्षांमध्ये तो कुबेर आहे आणि ग्रहांमध्ये बृहस्पती आहे.
वेदसंघश्च शास्त्राणां पण्डितानां सरस्वती
वेदांच्या समूहांमध्ये तो शास्त्र आहे आणि पंडितांमध्ये तो सरस्वती आहे.
मन्त्राणां विष्णुमन्त्रश्च तीर्थानां जाह्नवी स्वयम्
मंत्रांमध्ये तो विष्णू मंत्र आहे आणि तीर्थांमध्ये तोच गंगा आहे.
बलं यो वै बलवतां मनो वै शीघ्रगामिनाम् 3.32.
जो बलवानांमध्ये खरे बल आहे, आणि जे जलद गतीने चालणाऱ्यांमध्ये मन आहे,
ज्ञानदाता गुरूणां च मातृरूपश्च बन्धुषु । मित्रेषु जन्मदाता यस्तं सारं प्रणमाम्यहम्
जो गुरूंमध्ये ज्ञान देणारा आहे, नात्यात आईच्या रूपाने आहे, आणि मित्रांमध्ये जन्म देणारा आहे—त्या साररूपाला मी वंदन करतो.
शिल्पिनां विश्वकर्मा यः कामदेवश्च रूपिणाम्
शिल्पकारांमध्ये जो विश्वकर्मा आहे, आणि सुंदरांमध्ये जो कामदेव आहे,
प्रियेषु पुत्ररूपो यो नृपरूपो नरेषु च
प्रिय व्यक्तींमध्ये जो पुत्ररूप आहे, आणि माणसांमध्ये राजारूप आहे,
धर्म्मः कल्याणबीजानां वेदानां सामवेदकः
सद्गुणांच्या बीजांमध्ये जो धर्म आहे, आणि वेदांमध्ये सामवेद आहे,
जले शैत्यस्वरूपो यो गन्धरूपश्च भूमिषु
पाण्यात जो शीतलतेचा स्वरूप आहे, आणि भूमीत जो सुगंधाचा आहे,
क्रतूनां राजसूयो यो गायत्री छन्दसां च यः
यज्ञांमध्ये जो राजसूय आहे, आणि छंदांमध्ये गायत्री आहे,
क्षीरस्वरूपो गव्यानां पवित्राणां च पावकः
गायींमध्ये जो दूध आहे, आणि शुद्धांमध्ये जो शुद्ध करणारा आहे,