तोयांशं च तथा तोयं शून्यांशं गगनं तथा
पाण्याचा भाग पाण्यात, आणि रिकामा भाग आकाशात मिसळतो.
सर्वे विलीनाः सर्वेषु को वाऽऽयास्यति रोदनात्
सर्व काही सर्वांमध्ये मिसळते; रडून कोण परत येईल?
वेदोक्तं चैव यत्कर्म कुरु तत्पारलौकिकम्
वेदांमध्ये सांगितलेली जी कर्मे आहेत, ती तू परलोकासाठी कर.
भृगोस्तद्वचनं श्रुत्वा शोकं तत्याज तत्क्षणम्
भृगूंची ती वचने ऐकून, त्याने त्या क्षणीच आपला दुःख सोडून दिले.
रेणुकोवाच ।। ब्रह्मन्ननुगमिष्यामि प्राणनाथस्य साम्प्रतम् । ऋतोश्चतुर्थदिवसे मृतोऽयं चाद्य मानदः
रेणुका म्हणाली: ब्राह्मण, आता मी माझ्या प्रिय पतीच्या मागे जाणार आहे; आज त्यांच्या मृत्यूला चार दिवस झालेत, मान देणाऱ्या.
कर्त्तव्या का व्यवस्थाऽत्र वद वेदविदां वर
इथे कोणती व्यवस्था पाळायची आहे? हे वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला सांग.
भृगुरुवाच चतुर्थदिवसं शुद्धं स्वामिनः सर्वकर्मसु
भृगू म्हणाले: चौथ्या दिवशी पत्नी सर्व पतीसंबंधी कर्मांसाठी शुद्ध असते.
शुद्धा भर्त्तुश्चतुर्थेऽह्नि न शुद्धा दैवपित्र्ययोः
चौथ्या दिवशी पत्नी पतीसाठी शुद्ध असते, पण देव आणि पितरांच्या कर्मांसाठी शुद्ध नसते.
व्यालग्राही यथा व्यालं बिलादुद्धरते बलात्
जसा साप पकडणारा सापाला बिळातून जबरदस्तीने बाहेर काढतो,
मोदते स्वामिना तत्र यावदिन्द्राश्चतुर्दश
तशी ती पत्नी तिथे आपल्या पतीसोबत चौदा इंद्रांपर्यंत आनंदी राहते.
स पुत्रो भक्तिदाता यः सा च स्त्री याऽनुगच्छति
जो पुत्र भक्ती देतो आणि जी स्त्री पतीच्या मागे जाते—
सोऽभीष्टदेवो यो रक्षेत्स राजा पालयेत्प्रजाः
तोच इच्छित देव आहे जो रक्षण करतो; तोच राजा आहे जो प्रजेला सांभाळतो.
स गुरुर्धर्मदाता यो हरिभक्तिप्रदायकः
तोच गुरु आहे जो धर्म देतो, जो हरिभक्ती देतो.
रेणुकोवाच का वाऽप्यशक्ता नारीषु तन्मे ब्रूहि तपोधन
रेणुका म्हणाली: या गोष्टीसाठी कोणत्या स्त्रिया असमर्थ असतात? हे तपश्चर्येने युक्त असलेल्या, मला सांग.
भृगुरुवाच रजस्वला च कुलटा गलितव्याधिसंयुता
भृगू म्हणाले: जी स्त्री रजस्वला आहे, व्यभिचारिणी आहे, किंवा जीला क्षयी रोग आहे,
पतिसेवाविहीना या ह्यभक्ता कटुभाषिणी
जी पतीची सेवा करत नाही, भक्ती नाही, किंवा कठोर बोलते—
संस्कृताग्निं पुरो दत्त्वा चितासु शयितं पतिम्
समोर संस्कारित अग्नी ठेवून आणि पतीला चितेवर ठेवून,
अनुगच्छन्ति याः कान्तं तमेव प्राप्नुवन्ति ताः
ज्या स्त्रिया आपल्या प्रिय पतीच्या मागे जातात, त्या त्याच्याच जवळ पोहोचतात.
इयं ते कथिता साध्वि व्यवस्था गृहिणां ध्रुवम्
हे सध्वी, गृहिणींसाठीची ही निश्चित व्यवस्था मी तुला सांगितली आहे.
या साध्वी वैष्णवं कान्तं यत्र यत्रानुगच्छति
जिथे जिथे सध्वी पत्नी आपल्या वैष्णव पतीच्या मागे जाते—
विशेषो नास्ति भक्तानां तीर्थे वाऽन्यत्र नारद
हे नारद, भक्तांमध्ये कोणताही फरक नसतो, मग ते तीर्थक्षेत्री असोत किंवा इतर कुठेही.
तयोः पातो नास्ति तस्मान्महति प्रलयं सति
त्यांना कधीच अधःपात होत नाही; म्हणूनच मोठ्या प्रलयाच्याही वेळी ते टिकून राहतात.
तीर्थे ज्ञानमृतश्चापि वैकुण्ठं याति निश्चितम्
तीर्थस्थळी मिळणारे ज्ञानरूपी अमृत नक्कीच वैकुंठाला नेते.
इत्युक्त्वा रेणुकां तत्र जामदग्न्यमुवाच ह
असं म्हणून त्याने तिथे रेणुकेला संबोधलं आणि नंतर जामदग्न्याशी बोलला.
एहि वत्स महाभाग त्यज शोकममङ्गलम्
ये बाळा, भाग्यवान मुला, दु:ख आणि अमंगल सोडून दे.
वस्त्रयज्ञोपवीतं च नूतनं परिधापय
नवीन वस्त्र आणि यज्ञोपवीत घाल.
अरणीसंभवाग्निं च गृहाण प्रीतिपूर्वकम्
अरणीपासून उत्पन्न झालेली अग्नी प्रेमाने स्वीकार.
गयादीनि च तीर्थानि ये च पुण्याः शिलोच्चयाः
गया आणि अशी अनेक पवित्र तीर्थस्थळं, तसेच पुण्यशाली दगडांचे ढीग.
कौशिकीं चन्द्रभागां च सर्वपापप्रणाशिनीम्
कौशिकी आणि चंद्रभागा या सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या नद्या.
पुष्पभद्रां च भद्रां च नर्मदां च सरस्वतीम्
पुष्पभद्रा, भद्रा, नर्मदा आणि सरस्वती या नद्या.