कृष्णेन ब्रह्मणे दत्ता ब्रह्मणा भृगवे पुरा
कृष्णाने ब्रह्माला, आणि ब्रह्माने पूर्वी भृगुला दिलेले तेच होते.
नत्वा च कामधेनूनां समूहं सा जगाम ह
कामधेनूंच्या समूहाला वंदन करून ती निघून गेली.
अथ राजा तं निहत्य बोधयित्वा स्वसैन्यकम्
मग राजाने त्याला मारून आपल्या सैन्याला धीर दिला.
प्राणनाथं मृतं श्रुत्वा जगाम रेणुका सती
आपला प्रिय मरण पावल्याचे ऐकून पतिव्रता रेणुका तेथे आली.
ततः सा चेतनां प्राप्य न रुरोद पतिव्रता
नंतर शुद्धीवर येऊन ती पतिव्रता बाई रडली नाही.
आजगाम भृगुस्तूर्णं क्षणाद्वै पुष्करादहो
त्या क्षणी भृगु पुष्करातून झपाट्याने तेथे आला, अहो आश्चर्य!
दृष्ट्वा रामो मृतं तातं शोकार्तां जननीं सतीम्
रामाने वडील मृत आणि आई शोकाने व्याकुळ पाहिली.
विललाप भृशं तत्र हे तात जननीति च
तेथे राम फार शोक करत म्हणाला, 'अहो वडिलांनो! अहो आई!'
रेणुका राममादाय तूर्णं कृत्वा स्ववक्षसि
रेणुकाने रामाला उचलून पटकन आपल्या छातीशी धरले.
राम राम महाबाहो क्व यामि त्वां विहाय च
राम, राम, बलवान पुत्रा, तुला सोडून मी कुठे जाऊ?
मत्प्राणाधिक हे वत्स मदीयं वचनं शृणु
माझ्या प्राणाहून प्रिय बाळा, माझे बोल ऐक.
गृहे तिष्ठ सुखं वत्स तपस्यां कुरु शाश्वतीम्
घरी राहा, सुखाने रहा, बाळा, आणि सदैव तप कर.
मातुर्वचनमश्रुत्वा प्रतिज्ञां तां चकार ह
आईचे शब्द न ऐकता त्याने ती प्रतिज्ञा केली.
कार्तवीर्यं हनिष्यामि लीलया क्षत्रियाधमम्
मी कर्तवीर्य या क्षत्रियाधमाचा सहज वध करीन.
इत्युदीर्य्य पुरो मातुर्विललाप मुहुर्मुहुः
असं सांगून तो आईसमोर वारंवार रडू लागला.
राम उवाच यो न हन्ति महामूढो रौरवं स व्रजेद् ध्रुवम्
राम म्हणाला, "जो मोठा मूर्ख आहे आणि जो मारत नाही, तो नक्कीच रौरव नरकात जातो."
सततं मन्दकारी च निन्दकः कटुजल्पकः
जो नेहमी आळशी असतो, दुसऱ्यांची निंदा करतो आणि कटू बोलतो—
द्विजानां द्रविणादानं स्थानान्निर्वासनं सति
ब्राह्मणांकडून धन घेणे आणि त्यांना त्यांच्या जागेतून हाकलून देणे—
एतस्मिन्नन्तरे तत्र चाजगाम भृगुः स्वयम्
इतक्यात तिथे स्वतः भृगु आले.
दृष्ट्वा तं रेणुकारामौ विनतौ संबभूवतुः
रेणुका आणि राम यांना पाहून दोघेही आदराने वाकले.
भृगुरुवाच जलबुद्बुदवत्सर्वं संसारे च चराचरम्
भृगु म्हणाले, "या जगातील सर्व जड-जिवंत वस्तू पाण्यातील फुग्यांसारख्या आहेत."
सत्यसारं सत्यबीजं कृष्णं चिन्तय पुत्रक
सत्याचा सार आणि सत्याचा मूळ असलेल्या कृष्णाचा विचार कर, बाळा.
यद्भवेत्तद्भवत्येव भविता यद्भविष्यति
जे व्हायचे आहे ते नक्की होतेच; जे होणार आहे ते घडतेच.
भूतं भव्यं भविष्यं च यत्कृष्णेन निरूपितम्
भूतकाळ, वर्तमान आणि भविष्यकाळ—हे सर्व कृष्णानेच ठरवले आहे.
मायाबीजं मायिनां च शरीरं पाञ्चभौतिकम्
मायेचे मूळ आणि माया करणाऱ्यांची शरीरे ही पाच महाभूतांनी बनलेली आहेत.
क्षुधा निद्रा दया शान्तिः क्षमा कान्त्यादयस्तथा
भूक, झोप, दया, शांतता, क्षमा, सौंदर्य आणि इतर गुण—
बुद्धिश्च शक्तयः सर्वा राजेन्द्रमिव किंकराः
बुद्धी आणि सर्व शक्ती राजाच्या सेवकांसारख्या असतात.
के वा केषां च पितरः के वा केषां सुताः सुत
कोण कुणाचे वडील आहेत आणि कोण कुणाचे पुत्र आहेत, बाळा?
ज्ञानिनो मा रुदन्त्येव मा रोदीः पुत्र साम्प्रतम्
ज्ञानी लोक रडत नाहीत; तूही आता रडू नकोस, बाळा.
संकेताख्योच्चारणेन यद्रुदन्ति च बान्धवाः पार्थिवांशं च पृथिवी गृह्णात्यस्थित्वचादिकम्
आप्तेष्ट नावे किंवा संकेत उच्चारल्यावर जेव्हा नातेवाईक रडतात, तेव्हा पृथ्वी तिचा भाग—हाडे, मांस—परत घेते.