राजेन्द्राणां सहस्रं च महाबलपराक्रमम्
महाबलवान आणि पराक्रमी असे हजार राजा होते.
सर्वतो वेष्टयामास जमदग्न्याश्रमं मुदा
सर्व बाजूंनी आनंदाने त्यांनी जमदग्नींच्या आश्रमाला वेढा घातला.
सैन्यशब्दैर्वाद्यशब्दैर्महाकोलाहलैर्मुने
सेनेचे आवाज, वाद्यांचे सूर आणि मोठा गोंधळ असा सर्वत्र गजर झाला, हे मुनी.
कुटीं प्रविश्य बलवान्गृहीत्वा कपिलां शुभाम्
शक्तिशाली व्यक्तीने झोपडीमध्ये जाऊन शुभ अशी कपिला गाय पकडली.
समुत्तस्थौ मुनिश्रेष्ठो गृहीत्वा सशरं धनुः
मुनीश्रेष्ठ धनुष्य आणि बाण घेऊन उठले.
आश्रमस्थाञ्जनान्सर्वान्समाश्वास्य च यत्नतः
आश्रमातील सर्व लोकांना त्यांनी काळजीपूर्वक धीर दिला.
निर्ममे शरजालं च स मुनिर्मन्त्रपूर्वकम्
मुनिने मंत्रोच्चार करून बाणांचे जाळे तयार केले.
अपरं शरजालं च निर्ममे मुनिपुङ्गवः
मुनीश्रेष्ठाने आणखी एक बाणांचे जाळे तयार केले.
मुनिना शरजालेन सर्वसैन्यं समावृतम्
मुनीनं संपूर्ण सैन्यावर बाणांचा वर्षाव करून त्यांना वेढून टाकलं.
राजा दृष्ट्वा मुनिश्रेष्ठमवरुह्य रथात्पुरः
राजाने श्रेष्ठ ऋषीला पाहताच आपल्या रथातून खाली उतरून त्यांच्या पुढे गेला.
नत्वाऽऽरुरोह यानं स मुनेः प्राप्य शुभाशिषः
त्याने वाकून नमस्कार केला आणि ऋषींच्या शुभ आशीर्वादानंतर पुन्हा आपल्या वाहनावर चढला.
नृपैः सार्द्धं नृपश्रेष्ठश्चिक्षेप मुनिपुङ्गवे मुनिश्चिक्षेप दिव्यास्त्रं चिच्छिदे लीलया नृपः
इतर राजांसह त्या श्रेष्ठ राजाने ऋषीवर शस्त्र फेकली; पण ऋषींनी दिव्य अस्त्राने सहजपणे ती सर्व आणि राजाही नष्ट केले.
शूलं चिक्षेप नृपतिस्तञ्जघान तदा मुनिः
राजाने भाला फेकला, पण ऋषींनी तो लगेचच मोडून टाकला.
शस्त्रौघैर्दुर्निवार्य्यैश्च खण्डं खण्डं चकार च सः
अविरत शस्त्रवृष्टीने त्याने ती सर्व शस्त्रे तुकडे तुकडे करून टाकली.
जृम्भणास्त्रेण मुनिना ते च सर्वे विजृम्भिताः
मुनिंच्या जंभास्त्रामुळे ते सर्वजण जांभया देऊ लागले.
राजानं निद्रितं दृष्ट्वा न जघान मुनीश्वरः बोधयित्वा पुरः कृत्वा स्वाश्रमं गन्तुमुद्यतः
राजा झोपलेला पाहून ऋषिराजाने त्याला मारलं नाही; त्याला जागं करून पुढे आणलं आणि मग आपल्या आश्रमाकडे जायला निघाले.
एतस्मिन्नन्तरे राजा चेतनां प्राप्य नारद
इतक्यात, नारद, राजाने पुन्हा शुद्धीवर येऊन जागा झाला.
जगाम कपिला त्रस्ता स्वस्थानं च रणाजिरात्
कपिला घाबरून रणांगण सोडून आपल्या जागी परत गेली.
ब्रह्मास्त्रं च नृपश्रेष्ठः स चिक्षेप मुनौ तदा
मग त्या श्रेष्ठ राजाने ब्रह्मास्त्र ऋषीवर फेकलं.
दिव्यास्त्रेण मुनिश्रेष्ठो नृपस्य सशरं धनुः
दिव्य अस्त्राने श्रेष्ठ ऋषींनी राजाचं धनुष्य आणि त्याचा बाण नष्ट केला.
अथ राजा महाक्रुद्धो ददर्श स्वसमीपतः
तेव्हा राजा फारच संतापून आपल्या जवळ पाहू लागला—
जग्राह नत्वा दत्तं तं स नत्वा शक्तिमुल्बणाम्
त्याने वाकून नमस्कार करून आपल्याला दिलेली ती भयंकर शक्ती उचलली.
यत्तेजः सर्वदेवानां तेजो नारायणस्य च
सर्व देवतांचं तेज आणि नारायणाचं तेज—
तत्रैवावाहयामास स योगी मन्त्रपूर्वकम्
तेथेच त्या योगीने योग्य मंत्रांनी ते तेज आवाहन केलं.
दृष्ट्वा क्षिपन्तीं तां देवा हाहाकारेण चुक्रुशुः
ती शक्ती फेकताना पाहून देवता घाबरून ओरडू लागले.
चिक्षेप तां चूर्णयित्वा कार्तवीर्य्यार्जुनः स्वयम्
कृतवीर्य अर्जुनाने स्वतः ती शक्ती फेकून तिला तुकडे तुकडे केली.
विदार्य्योरो मुनेः शक्तिर्जगाम हरिसन्निधिम्
विदारिय्य या ऋषीची शक्ती हरिच्या सान्निध्यात गेली.
मूर्च्छां सम्प्राप्य स मुनिः प्राणांस्तत्याज तत्क्षणम्
त्या क्षणी तो ऋषी बेशुद्ध पडला आणि आपला प्राण सोडला.
युद्धे मुनिं मृतं दृष्ट्वा रुरोद कपिला मुहुः
युद्धात ऋषी मृत झाल्याचे पाहून कपिला पुन्हा पुन्हा रडली.
सर्वं सा कथयामास गोलोके कृष्णमीश्वरम्
ती गोळोकात जाऊन कृष्णाला सर्व काही सांगितले.